Andrzej Gieraga (1934 Śliwinki), malarz i rysownik, grafik. Od 1965 studiował w PWSSP w Łodzi (ob. ASP). Dyplom z wyróżnieniem otrzymał w 1971 w pracowni malarstwa prof. Romana Modzelewskiego oraz w pracowni projektowania prof. Antoniego Starczewskiego i prof. Anieli Bogusławskiej. Od momentu uzyskania dyplomu pracował na macierzystej uczelni. W 1992 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Artysta eksperymentujący – używał różnych materiałów i stylistyk, poruszając się w kręgu geometrii i układów reliefowych. Wiodącym tematem jego działalności artystycznej i głównym środkiem ekspresji było światło.

A. Gieraga brał udział w przełomowych dla polskiej sztuki wydarzeniach, m.in. w wystawach i sympozjach Złotego Grona w Zielonej Górze (1973, 1975, 1977, 1979), w Międzynarodowych Spotkaniach Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach (1978) czy w Międzynarodowych Plenerach dla Artystów Posługujących się Językiem Geometrii w Okunincach i Radziejowicach (1986–2011). Zaprojektował i zrealizował supraporty w Złotej Sali Muzeum Miasta Łodzi (1976–1978) oraz kompozycję w Galerii Muzyki im. Artura Rubinsteina.

Artysta był wielokrotnie nagradzany, otrzymał m.in. Premio Internazionale Apollo Musagete, Talla – medal (1987), Nagrodę II stopnia Ministra Kultury i Sztuki za twórczość artystyczną oraz osiągnięcia w malarstwie i tworzenie nowych koncepcji plastycznych w polskiej sztuce współczesnej (1985), Złoty Medal za Długoletnią Służbę przyznany przez Prezydenta RP (2006), medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2012). Prace A. Gieragi znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie, Poznaniu i Gdańsku, w Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Historii Miasta Łodzi, Muzeum Śląskim w Katowicach, Muzeum Sztuki Współczesnej w Radomiu, w Muzeach Okręgowych w Białymstoku, Bydgoszczy, Chełmie, Kaliszu, Koszalinie i Olsztynie, w Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze oraz w kolekcjach światowych, m.in. Museo de Arte Contemporanea w São Paulo, Sammlung Vass LXXXI w Budapeszcie, L’Europe des Graveurs Bibliothèque Municipale de Grenoble, Kultur Zentrum Marlet Beratzhasen, Batus Fundation Sachsen Altzella, Mondrianhuis w Amersfoort oraz w kolekcjach prywatnych.

Praca LXXXI pochodzi z późnej fazy okresu przejściowego, kiedy nadekspresja czarno-białej kompozycji zostaje stopniowo uspokojona formami geometrycznymi. Po połowie lat 80. artysta zaczął odchodzić od skomplikowanych konfiguracji, redukując środki formalne, dążył do prostoty i harmonii. Realizował monochromatyczne, grafitowe obrazy o fakturalnie poruszonej powierzchni, której niuanse tworzyła i wydobywała gra światła. Kompozycję rytmizowały linie wyryte w farbie lub doklejone wypukłe elementy, gdzie artysta wprowadzał delikatnie kolor. Prace z tego okresu zapowiadają eksperymenty z końca dekady, których apogeum nastąpiło po 2007, kiedy powstawały wielobarwne płótna i grafiki.

Opracowanie: dr Monika Kosteczko-Grajek.

Bibliografia:
Andrzej Gieraga. Chromaty, tekst Bogusław Deptuła, Wrocław–Warszawa 2018;
Andrzej Gieraga. Progresje. Obrazy i grafiki z lat 1972–2016, oprac. i red. Krystyna Knapik, Muzeum Miasta Łodzi, Łódź 2016;
Bożena Kowalska, Andrzej Gieraga. Malarstwo i grafika, Galeria na piętrze, Koszalin 2010.