Kazimierz Drejas (1937 Bydgoszcz), malarz, rysownik. Po ukończeniu Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Bydgoszczy studiował od 1957 w Toruniu na Wydziale Sztuk Pięknych UMK, a następnie kontynuował naukę w krakowskiej ASP. Po dwóch latach obowiązkowej służby wojskowej wrócił do Bydgoszczy i rozpoczął w 1964 pracę jako dekorator i grafik.

Od 1965, po przyjęciu do Związku Polskich Artystów Plastyków, brał udział w życiu artystycznym miasta i regionu, w plenerach oraz w wystawach indywidualnych i zbiorowych ogólnopolskich oraz międzynarodowych. W 1977 został ustanowiony przez Ministerstwo Kultury i Sztuki rzeczoznawcą w zakresie malarstwa.

We wczesnym okresie twórczości Kazimierz Drejas zainteresował się abstrakcją organiczną, ale nie zerwał w pełni z malarstwem przedstawiającym, którego elementy wplatał w abstrakcyjne kompozycje. Przełom nastąpił po wybraniu przez twórcę głównego tematu działań artystycznych, gdy centrum uniwersum stał się człowiek. Na przełomie lat 60. i 70. XX w. artysta łączył poszukiwania swojego stylu autorskiego w sztuce figuratywnej z przedstawieniami pejzażowymi skonstruowanymi z geometrycznych form. Używał przedmiotu-rekwizytu, zaznaczonego mocnym kolorem, do budowania narracji w szarobrunatnej rzeczywistości płótna. Opowiadał w ten sposób o samotności, smutku i nieprzystosowaniu.

Z czasem, wraz z doskonaleniem warsztatu, repertuar środków malarskich i motywów się powiększył. Pojawiła się druga postać – rodzaj sobowtóra – prowadząca dialog wewnętrzny rozgrywający się w umyśle i sercu artysty. Prawdziwy przełom nastąpił, gdy na płótnach pojawiły się kobiety, a wraz z nimi nowa energia twórcza. Jak pisał Jacek Soliński: „Począwszy od lat 80., kiedy w kompozycjach zaczęły pojawiać się dwie kobiece postacie, malarz stał się narratorem stanów ducha. Psychologiczne napięcie zdominowało aurę obrazów. Dwoistość postaci stała się wiodącą cechą twórczych rozważań. Scena – w której ta sama kobieta, przedstawiona w dwóch ujęciach, spotyka się ze sobą – intryguje i budzi niepokój. Przestrzeń dzieląca dwie sylwetki tej samej osoby określa jej duchowe wnętrze – niewidoczne, a jednak zobrazowane przez realną odległość i uchwyconą sytuację”.

Obrazy Kazimierza Drejasa znajdują się w zbiorach m.in. Muzeum Okręgowego w Toruniu, Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Galerii Miejskiej BWA w Bydgoszczy, Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku oraz w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie. Uczestniczył w wielu wystawach zbiorowych, m.in. „Polska sztuka współczesna” w Paryżu (1975), „Polnische Kunstler Heute” w Landau (1983), „Realizm-Metafora-Geometria” w Wiedniu (1987). Brał udział w 90 wystawach plastyki bydgoskiej oraz w 78 wystawach ogólnopolskich, w tym w 13 Festiwalach Polskiego Malarstwa Współczesnego w Szczecinie. Jest autorem ponad 30 wystaw indywidualnych. Otrzymał szereg nagród i wyróżnień, m.in. Nagrodę Artystyczną Prezydenta Bydgoszczy w 2008 oraz w tym samym roku Medal Prezydenta Bydgoszczy z okazji 50-lecia bydgoskiego Oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków.

Obraz „Na temat kobiety” należy do grupy prac z postaciami dwóch modelek. Został zamówiony przez dyrektora Filharmonii Pomorskiej Andrzeja Szwalbego, dlatego w kompozycji pojawiły się instrumenty muzyczne, pełniące funkcję symboliczną. Bohaterkami są kobiety zamknięte w jednej przestrzeni, w kadrze, który zmusza je do podejmowania interakcji. Odbywa się ona na różnych poziomach, niepokoi i intryguje.

Opracowanie: dr Monika Kosteczko-Grajek

Bibliografia:
„Kazimierz Drejas. Malarstwo. Rysunek. Dwoistość. Jedność”, oprac. Jan Kaja i Jacek Soliński, Bydgoszcz 2005.
„Malarstwo Kazimierza Drejasa. Salon Biura Wystaw Artystycznych, Bydgoszcz, styczeń–luty 1972”, Bydgoszcz 1972.
Strychalska Hanna, „Kazimierz Drejas. Między intelektem a zmysłami”, „Filo-Sofija”, vol. 17, nr 39/2 (2017/4/II), s. 361–374.

English

Kazimierz Drejas – Na temat kobiety [On the Subject of Woman], 1987

The painting Na temat kobiety dates from 1987 and measures 92 by 92 cm. It belongs to a group of works featuring two female models. It was commissioned by the director of the Pomeranian Philharmonic, Andrzej Szwalbe, which is why musical instruments appear in the painting, serving a symbolic function. The protagonists are women enclosed in a single space, in a frame that compels them to interact.

Born in 1937, Kazimierz Drejas is a Bydgoszcz-based painter and draughtsman. He is an expert in the field of painting appointed by the Ministry of Culture and Art. The artist combined the search for his original style in figurative art with landscape representations constructed from geometric forms. He used a prop object, marked with a strong colour, to build a narrative in the grey-brown reality of the canvas. In this way, he told stories of loneliness, sadness and maladjustment.

The human being is at the centre of Kazimierz Drejas’ work. Over time, a second figure appeared in his works – a kind of doppelgänger – conducting an internal dialogue taking place in the artist’s mind and heart. However, the real breakthrough in his work came when women appeared on his canvases, and with them a new creative energy.

Kazimierz Drejas’ paintings are held in the collections of museums and galleries in Bydgoszcz, Toruń, Grudziądz, Włocławek and Warsaw, among others. He has participated in many group exhibitions abroad, including in Paris, Landau and Vienna. He took part in the artistic life of Bydgoszcz, in several dozen exhibitions of Bydgoszcz visual art as well as nationwide exhibitions and plein air sessions, including 13 Festivals of Contemporary Polish Painting in Szczecin. He has received many awards for his work.

Deutsch

Kazimierz Drejas – „Na temat kobiety“ (Über die Frau), 1987

Das Werk „Na temat kobiety“ (Über die Frau) stammt aus dem Jahr 1987 und ist 92 x 92 cm groß. Es gehört zu einer Gruppe von Werken mit zwei Models. Da es vom Direktor der Pommerschen Philharmonie, Andrzej Szwalbe, in Auftrag gegeben wurde, sind auf dem Gemälde Musikinstrumente zu sehen, die eine symbolische Funktion haben. Die Protagonistinnen sind Frauen, die in einem Raum eingeschlossen sind, in einem Rahmen, der sie zur Interaktion zwingt.  

Der Maler und Zeichner Kazimierz Drejas aus Bydgoszcz wurde 1937 geboren. Das Ministerium für Kultur und Kunst hat ihn zum Sachverständigen für Malerei ernannt. Der Künstler verband die Suche nach seinem eigenen Stil in der figurativen Kunst mit Landschaftsdarstellungen, die aus geometrischen Formen konstruiert waren. Mit einem Requisit, das durch seine kräftige Farbe hervorstach, schuf er eine Erzählung in der grau-braunen Realität der Leinwand. Dadurch erzählte er von Einsamkeit, Traurigkeit und Unangepasstheit.

Im Mittelpunkt des Schaffens von Kazimierz Drejas steht der Mensch. Mit der Zeit tauchte in seinen Werken eine zweite Figur auf – ein Doppelgänger, der einen inneren Dialog führte, der sich im Kopf und im Herzen des Künstlers abspielte. Der eigentliche Durchbruch in seinem Schaffen erfolgte jedoch, als Frauen auf seinen Leinwänden erschienen und mit ihnen eine neue kreative Energie.

Die Bilder von Kazimierz Drejas befinden sich in den Sammlungen von Museen und Galerien, unter anderem in Bydgoszcz, Toruń, Grudziądz, Włocławek und Warschau. Er nahm an zahlreichen Gemeinschaftsausstellungen im Ausland teil, unter anderem in Paris, Landau und Wien. Kazimierz Drejas nahm am künstlerischen Leben von Bydgoszcz teil, an mehreren Ausstellungen der Kunstszene sowie an Ausstellungen und Pleinairs in ganz Polen, darunter an 13 Festivals der polnischen zeitgenössischen Malerei in Stettin. Für sein Schaffen erhielt er zahlreiche Auszeichnungen.