Stanisław Borysowski (1906 Lwów – 1988 Toruń), malarz, grafik, rysowniki wykładowca. Studiował w krakowskiej ASP (1926–1931) w pracowniach Teodora Axentowicza, Ignacego Pieńkowskiego i Władysława Jarockiego.Edukację artystyczną pogłębiał dzięki stypendium Funduszu Kultury Narodowej
we Włoszech (1932), a następnie w paryskiej filii krakowskiej ASP (1934–1935) u Józefa Pankiewicza. Ponad 40 lat prowadził działalność dydaktyczną na uczelniach artystycznych, pracując jako pedagog w macierzystej ASP (1945–1946), następnie był profesorem malarstwa Wydziału Sztuk Pięknych UMK w Toruniu (od 1946) oraz w PWSSP w Gdańsku (ob. ASP), gdzie prowadził Pracownię Malarstwa (1953–1972) i był dziekanem Wydziału Malarstwa (1955–1964).W l. 1950–1953 był związany z PWSSP w Łodzi (ob. ASP), sprawując funkcję rektora i prowadząc Pracownię Rysunku Perspektywicznego i Odręcznego.
Należał do Towarzystwa Artystów Polskich Sztuka, był współtwórcą i członkiem Grupy Toruńskiej (od 1958) oraz członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków.
Malarstwo S. Borysowskiego we wczesnej fazie podlegało wpływom J. Pankiewicza, jednak w kolejnych dekadach następowała w nim ewolucja formalno-stylistyczna. Najważniejszą była zmiana w połowie l. 50. XX w., kiedy malarz odszedł od figuracji, włączając się w nurt abstrakcji niegeometrycznej.
Obrazy z tego czasu cechuje swobodna ekspresja barwnych śladów Viola (Wiolonczela), 1976 Gama, 1966 duktu pędzla i faktury, nawiązująca do sztuki informelu. Obok Tadeusza Kantora, Jerzego Tchórzewskiego i Jana Ziemskiego, artysta jest uznawany za jednego z pionierów sztuki informel w Polsce. S. Borysowski wraz z Tymonem Niesiołowskim i Bronisławem Jamonttem zaliczany jest do najwybitniejszych artystów działających w Toruniu w XX w., twórców, którzy zadecydowali o kształcie lokalnego środowiska artystycznego. W dziedzinie grafiki artysta podejmował techniki wypukłodruku (drzeworyt i linoryt) oraz techniki metalowe, początkowo akwafortę i akwatintę w wersji czarno-białej, następnie wprowadzając do nich autorskie rozwiązania technologiczne.
We wczesnym okresie twórczości S. Borysowski uprawiał także litografię, którą prawdopodobnie poznał, studiując w krakowskiej ASP. Powojenny etap twórczości graficznej artysta rozpoczął od scen figuralnych o uproszczonych,zgeometryzowanych formach, wykonywanych w technice akwatinty z akwafortą, m.in. Trio (l. 50.) i Temat muzyczny (1959), lub akwaforty, jak Tercet muzyczny (1956) i Koncert (1957). W l. 60. i 70. powstały realizacje w technikach metalowych mieszanych, barwne, najczęściej abstrakcyjne, np. Formy (1965), Pejzaż czerwony (1971), W przestrzeni kosmicznej (1973). W l. 70. w grafice S. Borysowskiego nastąpił powrót do figuratywności, widoczny m.in. w kompozycjach Trzy dziewczyny (1974), Macierzyństwo (1974), Stojąca (1974) i Ku Tobie (1975). W ostatniej fazie twórczości artysta wykonał serię abstrakcyjnych grafik z cyklu Nie językowe (1980–1985), powstałych w wyniku wieloletnich eksperymentów technologicznych w obrębie wklęsłodruku, w których zastosował nowatorskie rozwiązania w zakresie opracowania metalowej matrycy, składanej na zasadzie collage. Relacje między malarstwem a grafiką S. Borysowskiego trafnie podsumował Andrzej Ściepuro: Grafika dawała mu większe możliwości wypowiedzi niż malarstwo, które bardziej go wciągało i zmuszało do pracy całym tempem. […] S. Borysowski wykonywał zawsze bardzo małą ilość odbitek, czasami ograniczając się do jednej.
Powielanie było dla niego zajęciem nudnym i uciążliwym. S. Borysowski uczestniczył
w wystawach, m.in. na XIX Biennale di Venezia (1934), Exposition Internationale Arts et Techniques dans la Vie Moderne w Paryżu (1937) oraz New York Worldsʼs Fair w Nowym Jorku (1939), gdzie otrzymał srebrny medal.
Twórczość prezentował na wystawach indywidualnych, wystawach sztuki polskiej za granicą i wystawach środowiskowych, m.in. na II Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki w Warszawie (1954), II Ogólnopolskiej Wystawie Grafiki Artystycznej i Rysunku w Warszawie (1959). Prace S. Borysowskiego znajdują się w zbiorach muzealnych, a największy zespół mieści się w kolekcji Muzeum Okręgowego w Toruniu. Grafika Viola (Wiolonczela) wpisuje się w nurt sytuujący się pomiędzy obrazowaniem abstrakcyjnym a przedmiotowym. Tytułowa viola (wiola) to odrealniona, uproszczona forma instrumentu muzycznego, wnikająca w nieokreśloną przestrzeń tła. Czytelny kontur instrumentu i elementy określające jego budowę (pudło rezonansowe, gryf) pozwalają na odczytanie sugestii autora.
Od strony formalnej w ukształtowaniu pracy graficznej zauważalne są cechy charakterystyczne dla twórczości z l. 70., kiedy artysta obrazy i grafiki budował z wyraźnie określonych płaszczyzn i plam, zróżnicowanych kolorystycznie, walorowo i fakturalnie, tworzących dynamiczne relacje. Cechy te wpływają na silną ekspresję kompozycji, pełną ruchu i nieoczekiwanych napięć. W twórczości graficznej S. Borysowskiego tematyka muzyczna występuje bardzo często, jednak wcześniejsze, figuratywne realizacje utrzymane są w nurcie narracyjnym i najczęściej pokazują fragment koncertu, natomiast w Violi bohaterem staje się sam instrument.

BIBLIOGRAFIA:
Grupa Toruńska, część I: 1958–1978, część II: 1978–1998, Państwowa Galeria Sztuki i Ośrodek Edukacji Plastycznej „Dyptyk” w Toruniu, Toruń 1999, s. 24–25
Jędrzyński Zefiryn, Borysowski Stanisław Emil, [w:] Toruński słownik biograficzny, t. VI,
red. Krzysztof Mikulski, Toruń 2010, s. 21–24
Rissmann Agata, Stanisław Borysowski 1906–1988. Malarstwo i grafika [katalog wystawy], Toruń 2016
Stanisław Borysowski, grafika barwna, Jubileuszowa wystawa w 80-lecie urodzin, Biuro Wystaw Artystycznych w Toruniu, Toruń 1986
Ściepuro Andrzej, Stanisław Borysowski. Katalog wystawy jubileuszowej w 50-lecie pracy twórczej,
Toruń 1980