Tadeusz Nuckowski (1948, Przemyśl), grafik, projektant grafiki, rysownik, fotograf, malarz i autor działań multimedialnych. Studiował na Wydziale Grafiki ASP w Krakowie (1969–1974). Jego dyplom, zrealizowany w Pracowni Drzeworytu prof. Franciszka Bunscha i Pracowni Plakatu prof. Macieja Makarewicza, został wyróżniony Medalem Rektora ASP. T. Nuckowski był dyrektorem Galerii Sztuki Współczesnej (BWA) w Przemyślu (1976–1996). Pracę pedagogiczną podjął w 1995 roku, początkowo na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego, gdzie prowadził Pracownię Projektowania Graficznego (do 2018), a następnie w Instytucie Humanistyczno-Artystycznym Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu na kierunku projektowanie graficzne (od 2012). Tytuł profesora sztuk plastycznych uzyskał w 2012 roku.

Debiut artystyczny T. Nuckowskiego, przypadający na pierwszą połowę lat 70. XX wieku, wpisywał się w czarno-biały nurt sztuki graficznej, w którym kolejne dekady ujawniły możliwości barwy w grafice. W latach 70. wykonał kilkadziesiąt abstrakcyjnych, czarno-białych linorytów, w których – jak pisał Jan Fejkiel – artyście udało się zachować niezwykłą równowagę pomiędzy spontanicznością gestu a dyscypliną wykreowanej formy. W zakresie grafiki artystycznej T. Nuckowski podejmuje przede wszystkim linoryt. W latach 80. i 90. powstawały linoryty czarno-białe, m.in. Shangri-La (1984) i Elsewhere (1984) – abstrakcyjne, ekspresyjne sceny o otwartych kompozycjach, budowane z nieokreślonych form w swobodnych układach. Niektóre z nich przypominały rysunki, jak Powrót do wnętrza (1989) i Przywróć zachowaj (1996). W latach 90., nie porzucając linorytu, artysta włączył do niego druk cyfrowy i kolaż, np. Bez tytułu (1996), coraz częściej podejmując linoryt barwny, jak w cyklu Wiatr w polu (2001), lub wprowadzając akcenty kolorystyczne, jak w pracy Czasami zimą (2006). W najnowszych realizacjach graficznych artysta pozostaje w kręgu sztuki nieprzedstawieniowej i techniki linorytu, jednak zmienia konwencję formalną i znacznie powiększa format swoich prac graficznych.

Ostatnia dekada przyniosła nieoczekiwane zmiany w twórczości T. Nuckowskiego, dotychczas wiernego czarno-białemu światu abstrakcyjnych linorytów. Artysta zaczął tworzyć pastele, które – zdaniem Jana Fejkiela – wyróżniają się wykwintną kolorystyką i świetlistością, powściągliwością formalną i precyzją oraz konstrukcyjnym porządkiem, niezwykle rzadko spotykanymi w tej technice malarsko-rysunkowej.

T. Nuckowski jest członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Drzeworytników Xylon. Swoją twórczość prezentował na ponad 40 wystawach indywidualnych, m.in. w Krakowie, Warszawie, Londynie, Paryżu, Oslo, Wildeshausen i Lwowie. Uczestniczył w ponad 300 wystawach i konkursach graficznych w kraju i za granicą. Jest laureatem licznych nagród i wyróżnień, m.in. na II i XI Quadriennale Drzeworytu i Linorytu Polskiego w Olsztynie (1979, 2015), dwukrotnie na Ogólnopolskim Konkursie Graficznym im. Józefa Gielniaka w Jeleniej Górze (1979, 1981) oraz na VIII Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie (1980). Prace T. Nuckowskiego znajdują się w zbiorach galerii i muzeów, m.in. Muzeum Narodowego w Szczecinie, Muzeum Ziemi Przemyskiej w Przemyślu, Victoria and Albert Museum w Londynie, Graphische Sammlung Albertina w Wiedniu, National Gallery of Art w Waszyngtonie, State Gallery w Bańskiej Bystrzycy, Kunstmuseum w Bochum oraz The Esa Jaske Collection w Sydney.

Ziemia do obłaskawienia wpisuje się w zespół abstrakcyjnych prac charakterystycznych dla lat 70. XX wieku, kiedy artysta swobodną, często zagmatwaną i niespokojną kreską oraz nieregularnymi plamkami – śladami kształtował ekspresyjne formy osadzone w otwartej kompozycji. Podobnie jak w późniejszych rycinach T. Nuckowskiego, jedynie tytuł linorytu sugeruje metaforyczny kontekst skojarzeń twórcy.

Opracowanie: dr Barbara Chojnacka

Bibliografia:
Bunsch Franciszek, Związki polskiego drzeworytu współczesnego z tradycją drzeworytu japońskiego, „Pismo krytyki artystycznej POKAZ”, nr 1, Warszawa 1996.
Fejkiel Jan, Tadeusz Nuckowski, cały czas. Prace na papierze, 2016, http://www.fejkielgallery.com/tadeusz-nuckowski.html (dostęp: 17.04.2021).
Grafika polska. Laureaci wystaw międzynarodowych 1950–2000, SMTG, Kraków 2003.
Polnische Graphik in der Albertina. Arbeiten aus den Jahren 1957 bis 1990, Graphische Sammlung Albertina, Wien 1993.