Tadeusz Nuckowski (1948, Przemyśl), grafik, projektant grafiki, rysownik, fotograf, malarz i autor działań multimedialnych. Studiował na Wydziale Grafiki ASP w Krakowie (1969–1974). Jego dyplom, zrealizowany w Pracowni Drzeworytu prof. Franciszka Bunscha i Pracowni Plakatu prof. Macieja Makarewicza, został wyróżniony Medalem Rektora ASP. T. Nuckowski był dyrektorem Galerii Sztuki Współczesnej (BWA) w Przemyślu (1976–1996). Pracę pedagogiczną podjął w 1995 roku, początkowo na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego, gdzie prowadził Pracownię Projektowania Graficznego (do 2018), a następnie w Instytucie Humanistyczno-Artystycznym Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu na kierunku projektowanie graficzne (od 2012). Tytuł profesora sztuk plastycznych uzyskał w 2012 roku.

Debiut artystyczny T. Nuckowskiego, przypadający na pierwszą połowę lat 70. XX wieku, wpisywał się w czarno-biały nurt sztuki graficznej, w którym kolejne dekady ujawniły możliwości barwy w grafice. W latach 70. wykonał kilkadziesiąt abstrakcyjnych, czarno-białych linorytów, w których – jak pisał Jan Fejkiel – artyście udało się zachować niezwykłą równowagę pomiędzy spontanicznością gestu a dyscypliną wykreowanej formy. W zakresie grafiki artystycznej T. Nuckowski podejmuje przede wszystkim linoryt. W latach 80. i 90. powstawały linoryty czarno-białe, m.in. Shangri-La (1984) i Elsewhere (1984) – abstrakcyjne, ekspresyjne sceny o otwartych kompozycjach, budowane z nieokreślonych form w swobodnych układach. Niektóre z nich przypominały rysunki, jak Powrót do wnętrza (1989) i Przywróć zachowaj (1996). W latach 90., nie porzucając linorytu, artysta włączył do niego druk cyfrowy i kolaż, np. Bez tytułu (1996), coraz częściej podejmując linoryt barwny, jak w cyklu Wiatr w polu (2001), lub wprowadzając akcenty kolorystyczne, jak w pracy Czasami zimą (2006). W najnowszych realizacjach graficznych artysta pozostaje w kręgu sztuki nieprzedstawieniowej i techniki linorytu, jednak zmienia konwencję formalną i znacznie powiększa format swoich prac graficznych.

Ostatnia dekada przyniosła nieoczekiwane zmiany w twórczości T. Nuckowskiego, dotychczas wiernego czarno-białemu światu abstrakcyjnych linorytów. Artysta zaczął tworzyć pastele, które – zdaniem Jana Fejkiela – wyróżniają się wykwintną kolorystyką i świetlistością, powściągliwością formalną i precyzją oraz konstrukcyjnym porządkiem, niezwykle rzadko spotykanymi w tej technice malarsko-rysunkowej.

T. Nuckowski jest członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Drzeworytników Xylon. Swoją twórczość prezentował na ponad 40 wystawach indywidualnych, m.in. w Krakowie, Warszawie, Londynie, Paryżu, Oslo, Wildeshausen i Lwowie. Uczestniczył w ponad 300 wystawach i konkursach graficznych w kraju i za granicą. Jest laureatem licznych nagród i wyróżnień, m.in. na II i XI Quadriennale Drzeworytu i Linorytu Polskiego w Olsztynie (1979, 2015), dwukrotnie na Ogólnopolskim Konkursie Graficznym im. Józefa Gielniaka w Jeleniej Górze (1979, 1981) oraz na VIII Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie (1980). Prace T. Nuckowskiego znajdują się w zbiorach galerii i muzeów, m.in. Muzeum Narodowego w Szczecinie, Muzeum Ziemi Przemyskiej w Przemyślu, Victoria and Albert Museum w Londynie, Graphische Sammlung Albertina w Wiedniu, National Gallery of Art w Waszyngtonie, State Gallery w Bańskiej Bystrzycy, Kunstmuseum w Bochum oraz The Esa Jaske Collection w Sydney.

Ziemia do obłaskawienia wpisuje się w zespół abstrakcyjnych prac charakterystycznych dla lat 70. XX wieku, kiedy artysta swobodną, często zagmatwaną i niespokojną kreską oraz nieregularnymi plamkami – śladami kształtował ekspresyjne formy osadzone w otwartej kompozycji. Podobnie jak w późniejszych rycinach T. Nuckowskiego, jedynie tytuł linorytu sugeruje metaforyczny kontekst skojarzeń twórcy.

Opracowanie: dr Barbara Chojnacka

Bibliografia:
Bunsch Franciszek, Związki polskiego drzeworytu współczesnego z tradycją drzeworytu japońskiego, „Pismo krytyki artystycznej POKAZ”, nr 1, Warszawa 1996.
Fejkiel Jan, Tadeusz Nuckowski, cały czas. Prace na papierze, 2016, http://www.fejkielgallery.com/tadeusz-nuckowski.html (dostęp: 17.04.2021).
Grafika polska. Laureaci wystaw międzynarodowych 1950–2000, SMTG, Kraków 2003.
Polnische Graphik in der Albertina. Arbeiten aus den Jahren 1957 bis 1990, Graphische Sammlung Albertina, Wien 1993.

English

Tadeusz Nuckowski – Ziemia do obłaskawienia [Earth to be Tamed], 1977 (gift of the Artist)

The linocut Ziemia do obłaskawienia by Tadeusz Nuckowski dates from 1977 and measures 65 by 96.3 cm. It was donated to the Philharmonic by the artist. It is part of a body of abstract works characteristic of the artist’s oeuvre in the 1970s.

Born in 1948, Tadeusz Nuckowski is a printmaker, graphic designer, draughtsman, photographer, painter and author of multimedia activities. He was director of the Contemporary Art Gallery (BWA) in Przemyśl. He lectured at the Faculty of Art of the University of Rzeszów and at the Institute of Humanities and Arts of the State Tertiary School of Eastern Europe in Przemyśl. As far as fine art printmaking is concerned, Nuckowski primarily works with linocut. After many years of creating black-and-white works, the artist suddenly began to paint pastels, which are distinguished by their colouring and luminosity, formal restraint and structural order.

Nuckowski is a member of the Xylon International Society of Wood Engravers. He has presented his works at over 40 solo exhibitions in cities such as Kraków, Warsaw, London, Paris, Oslo, Wildeshausen and Lviv. He has also participated in over 300 exhibitions and printmaking competitions in Poland and worldwide. He has received many awards and distinctions. Nuckowski’s artworks are held in the collections of galleries and museums, including in Szczecin, Przemyśl, London, Vienna, Washington, Banská Bystrica, Bochum and Sydney.  

Deutsch

Tadeusz Nuckowski – „Ziemia do obłaskawienia” (Die zu besänftigende Erde), 1977 (Geschenk des Autors)

Der Linolschnitt „Ziemia do obłaskawienia” (Die zu besänftigende Erde) von Tadeusz Nuckowski stammt aus dem Jahr 1977 und ist 65 x 96,3 cm groß. Das Werk ist ein Geschenk des Künstlers an die Philharmonie. Er ist Teil einer Sammlung abstrakter Werke, die für das Schaffen des Künstlers in den 1970er Jahren charakteristisch sind.

Tadeusz Nuckowski ist Grafiker, Grafikdesigner, Zeichner, Fotograf, Maler und Autor multimedialer Werke und wurde 1948 geboren. Darüber hinaus war er Direktor der Galerie für zeitgenössische Kunst (BWA) in Przemyśl. Zudem lehrte er an der Kunstfakultät der Universität Rzeszów und am Institut für Geistes- und Kunstwissenschaften der Staatlichen Hochschule für Osteuropa in Przemyśl. Im Bereich der grafischen Kunst beschäftigt sich Nuckowski vor allem mit Linolschnitt. Nach vielen Jahren der Schaffung von Schwarz-Weiß-Werken begann der Künstler plötzlich, Pastellbilder zu malen, die sich durch ihre Farbgebung und Leuchtkraft, ihre formale Zurückhaltung und ihre konstruktive Ordnung auszeichnen.

Nuckowski ist Mitglied der Internationalen Vereinigung der Holzschneiderinnen und Holzschneider Xylon. Seine Werke wurden in über 40 Einzelausstellungen präsentiert, unter anderem in Krakau, Warschau, London, Paris, Oslo, Wildeshausen und Lemberg. Er nahm an über 300 Ausstellungen und Grafikwettbewerben im In- und Ausland teil. Zahlreiche Preise und Auszeichnungen wurden ihm verliehen. Nuckowskis Werke befinden sich in den Sammlungen von Galerien und Museen, unter anderem in Stettin, Przemyśl, London, Wien, Washington, Banská Bystrica, Bochum und Sydney.