Jerzy Napieracz (1929 Kraków – 2018 tamże), grafik, malarz, rysownik, twórca plakatów i exlibrisów. Studiował na Wydziale Grafiki krakowskiej ASP, gdzie uzyskał dyplom w 1954. W l. 1990–1972 był Głównym Plastykiem Miasta Krakowa.

English

Jerzy Napieracz – Muzyka organowa [Organ Music], 1966

The linocut Muzyka organowa by Jerzy Napieracz dates from 1966.

Jerzy Napieracz (1929-2018) was a printmaker, painter, draughtsman and creator of posters and ex-librises. For 18 years he was the chief visual artist of the city of Kraków. 

Deutsch

Napieracz Jerzy – „Muzyka organowa“ (Orgelmusik), 1966

Der Linolschnitt „Muzyka organowa“ (Orgelmusik) von Jerzy Napieracz stammt aus dem Jahr 1966.

Jerzy Napieracz lebte von 1929 bis 2018. Er war Grafiker, Maler, Zeichner, Plakat- und Exlibris-Künstler. Über 18 Jahre lang war er der leitende Bildhauer der Stadt Krakau. 

Mieczysław Wejman (1912, Brdów – 1997, Kraków), grafik, malarz i rysownik, pedagog. Studiował na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego (1933–1936). W roku akademickim 1936/1937 uczęszczał do krakowskiej ASP, do Szkoły Ogólnej Rysunków prof. Władysława Jarockiego. Edukację artystyczną kontynuował w warszawskiej ASP (1937–1939, 1945–1946), uzyskując dyplom z zakresu malarstwa w pracowni Felicjana Szczęsnego Kowarskiego i Mieczysława Kotarbińskiego. Od 1946 roku pracował jako pedagog w krakowskiej ASP, na stanowisku profesora (1951–1972), pełniąc funkcje m.in. rektora (1949–1950, 1952–1954, 1967–1972), kierownika Katedry Grafiki Artystycznej (1956–1982) oraz dziekana Wydziału Grafiki (1964–1967). Należał do grona inicjatorów i współtwórców Międzynarodowego Biennale Grafiki w Krakowie. Był członkiem krakowskiej grupy 9 grafików (1947–1960).

M. Wejman w zakresie grafiki warsztatowej początkowo uprawiał akwafortę i drzeworyt, a następnie linoryt, także barwny, by później poświęcić się technikom metalowym, wśród których dominowała akwaforta w wersji czarno-białej, często łączona z akwatintą i odpryskiem. Prace graficzne chętnie ujmował w cykle, m.in. Tańczący I–IX (1944, akwaforta, akwatinta), Księżyce (1948, drzeworyt), Ptaki (1948, drzeworyt), Skrzydlaci (1958, akwaforta, akwatinta), seria Olimpijska (1956), Śpiące (1958, akwatinta), Sędziowie (1958, akwatinta), Zasłony (1962), Rowerzysta (1964–1970, akwaforta, akwatinta, odprysk) oraz Ping-Pong (1984–1986, akwaforta, akwatinta). W technice czystej akwatinty wykonał m.in. ryciny Nocą (1958), Jeden (1958) i Tryptyk (1971), w akwatincie barwnej z odpryskiem – Na morzu (1961) i Tankowiec (1961), a w akwatincie barwnej – Dyskurs (1963). W zakresie technik metalowych często łączył akwafortę z akwatintą i odpryskiem.

Wczesne drzeworyty z drugiej połowy lat 40. XX wieku, takie jak Smuga cienia, Odlot ptaków, Kruki, Narada oraz cykl Księżyce, zawierają cechy obecne w całej twórczości M. Wejmana, niezależnie od stosowanej techniki i zmian języka formalnego. Należą do nich figuratywność, sporadycznie porzucana na rzecz scen nieprzedstawieniowych, ekspresja przekazu oraz metaforyczne przesłanie. W latach 50. nastąpiła krystalizacja jego postawy artystycznej, widoczna zwłaszcza w serii pojedynczych rycin wykonanych w technice akwaforty z akwatintą w 1958 roku, takich jak Śpiące, Sędziowie, Skrzydlaci, Oczekiwanie i Ucieczka. Wielofiguralne sceny wypełniają uproszczone, zgeometryzowane sylwetki ludzi, wyłaniające się z czerni niedookreślonego tła.

Krótkim powrotem do techniki wypukłodruku były linoryty powstające w latach 60., czarno-białe, niekiedy wzbogacone barwnymi akcentami. Wówczas powstały silnie odrealnione prace o sugestii figuratywności, takie jak Rozmowa, Dyskusja i Przeczucie, oraz abstrakcyjny cykl Zasłony. M. Wejman uważany jest za inicjatora nurtu grafiki metaforycznej, charakterystycznego dla krakowskiej szkoły grafiki. Jednym z jego najwybitniejszych dzieł graficznych jest cykl Rowerzysta, wyróżniony I nagrodą na I Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie oraz Nagrodą Państwową I stopnia (1966). W późnym etapie twórczości artysta realizował rozbudowany cykl malarski Pomniki (1975–1977) oraz malował martwe natury w technice pastelu.

M. Wejman uczestniczył w licznych wystawach zbiorowych i konkursach graficznych, m.in. w Sofii, Wenecji, Trieście, Mediolanie, Oslo, Weronie, Sztokholmie, Pradze, Awinionie, Tel Awiwie, Dortmundzie, Vancouver, Barcelonie i Essen. Był laureatem wielu nagród i wyróżnień, m.in. nagrody zakupu na IV Mednarodna Grafična Razstava w Lublanie (1961), nagród równorzędnej i specjalnej na I i II Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie (1966, 1968) oraz II nagrody na II Międzynarodowym Biennale Sport w Sztuce w Madrycie (1969). Za wybitne osiągnięcia otrzymał Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki za działalność pedagogiczną (1964) oraz Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1969). Dzieła artysty znajdują się m.in. w kolekcjach Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie i Poznaniu, w licznych muzeach okręgowych oraz w zbiorach prywatnych.

Grafika Muzykanci wpisuje się w ważny zespół prac z 1958 roku, kiedy artysta skupił się na technikach wklęsłodruku, balansując w warstwie obrazowania między rzeczywistością a abstrakcją. Grupa rycin o podtekście metaforycznym poprzedza najwybitniejsze dzieło M. Wejmana – rozpoczęty kilka lat później cykl Rowerzysta. Grafika Muzykanci została po raz pierwszy zaprezentowana na II Ogólnopolskiej Wystawie Grafiki Artystycznej i Rysunku w Zachęcie w 1959 roku.

Cykl Rowerzysta uznany został przez krytyków za dzieło, które zapoczątkowało nurt grafiki metaforycznej, wyróżniający krakowską szkołę grafiki. Tworzy go 27 akwafort powstałych w latach 1964–1970, uzupełnionych zespołem kilkudziesięciu rysunków przygotowawczych. Tytułowym bohaterem wszystkich plansz jest rowerzysta, który uległ wypadkowi; wokół niego w kolejnych przedstawieniach zmienia się sceneria i uczestnicy wydarzeń. M. Wejman podkreślał, że bohaterem cyklu jest współczesny, osamotniony człowiek, a całość stanowi opowieść o losach jednostki poddanej maszynerii świata nasyconego obezwładniającą mnogością ludzi i przedmiotów.

Autoportret wpisuje się w opowieść o zmaganiach człowieka z lękami i słabościami. Obraz jest prosty i szczery w sposobie obrazowania, a zarazem pełen dysonansów. Artysta operuje realistyczną formą, osadzając motyw we współczesnych realiach. Budując metaforyczne znaczenia, konfrontuje jednostkę ze zbiorowością, tworząc kompozycje nasycone aluzyjnymi treściami, skłaniającymi odbiorcę do refleksji.

Opracowanie: dr Barbara Chojnacka (biogram, grafika Muzykanci, grafiki z cyklu Rowerzysta), Monika Leśniak-Skocka (obraz Autoportret)

Bibliografia:
Grafika polska 1950–2000. Laureaci wystaw międzynarodowych, opracowanie zbiorowe, Stowarzyszenie Międzynarodowe Triennale Grafiki w Krakowie, Kraków 2003.
Grafika ze zbiorów krakowskiej ASP 1946–2006, katalog wystawy, Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, Kraków 2006.
Mieczysław Wejman, Rowerzysta. Akwaforty i szkice z lat 1957–1971, Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 2006.
Scheiwiller Alina i Vanni, Kolekcja współczesnej grafiki krakowskiej, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2001.
Wielość w jedności. Techniki wklęsłodruku w Polsce po 1900 roku, katalog wystawy, Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, opracowanie i redakcja naukowa Barbara Chojnacka, Bydgoszcz 2012.

English

Mieczysław Wejman – Muzykanci [The Musicians], 1958 (gift of the Artist)

The print Muzykanci by Mieczysław Wejman dates from 1958 and measures 36.5 by 50 cm – composition and 53.5 by 76 cm – paper. It was donated to the Philharmonic by the artist. The work is part of an important body of works from when the artist focused on intaglio techniques, in terms of imagery balancing between the world of reality and abstraction. The print was presented for the first time at the 2^nd Polish Nationwide Exhibition of Graphic Art and Drawings at the Zachęta Gallery.

Mieczysław Wejman (1912-1997) was a printmaker, painter, draughtsman and educator. He worked at the State Tertiary School of Fine Arts (PWSSP) in Kraków and was one of the initiators and co-creators of the International Print Biennial in Kraków.

In the field of studio printmaking, Wejman initially practised etching and woodcut and then linocut, later dedicating himself to metal techniques. He is considered the initiator of the metaphorical print movement characteristic of the “Kraków school of printmaking”. One of the artist’s most outstanding print works is the Rowerzysta [The Cyclist] cycle, which has won many awards. In the late stage of his career, the artist created an extensive painting cycle Pomniki [Monuments] and painted still lives in the pastel technique.

Mieczysław Wejman participated in group exhibitions and printmaking competitions in Sofia, Venice, Milan, Oslo, Stockholm, Prague, Avignon, Tel Aviv, Dortmund and Barcelona, among others. He is the recipient of numerous awards and distinctions. The artist’s works are held in the collections of museums in Kraków, Warsaw and Poznań, among others, as well as in private collections.  

Deutsch

Mieczysław Wejman – „Muzykanci“ (Musiker), 1958 (Geschenk des Autors)

Die Grafik „Muzykanci” (Musiker) von Mieczysław Wejman stammt aus dem Jahr 1958 und ist 36,5 x 50 cm groß – die Komposition – und 53,5 x 76 cm – das Papier. Dies ist ein Geschenk des Autors an die Philharmonie. Das Werk ist Teil einer bedeutenden Reihe von Arbeiten, in denen sich der Künstler auf Tiefdrucktechniken konzentrierte und in seiner Bildsprache zwischen Realität und Abstraktion balancierte. Die Grafik wurde erstmals auf der 2. Nationalen Ausstellung für Grafik und Zeichnung in Zachęta präsentiert.  

Mieczysław Wejman lebte von 1912 bis 1997. Er war Grafiker, Maler, Zeichner und Pädagoge. Darüber hinaus war er an der Staatlichen Hochschule für Bildende Künste in Krakau tätig und gehörte zu den Initiatoren und Mitbegründern der Internationalen Grafikbiennale in Krakau.

Im Bereich der grafischen Kunst beschäftigte sich Wejman zunächst mit Radierung und Holzschnitt, anschließend mit Linolschnitt und widmete sich später den Metalltechniken. Er gilt als Begründer der metaphorischen Grafik, die für die „Krakauer Grafikschule” charakteristisch ist. Eines der herausragendsten grafischen Werke des Künstlers ist die mit zahlreichen Preisen ausgezeichnete Serie „Rowerzysta” (Der Radfahrer). In seiner späteren Schaffensphase schuf der Künstler die umfangreiche Gemäldeserie „Pomniki” (Denkmäler) und malte Stillleben in Pastelltechnik. 

Mieczysław Wejman nahm an Gemeinschaftsausstellungen und Grafikwettbewerben unter anderem in Sofia, Venedig, Mailand, Oslo, Stockholm, Prag, Avignon, Tel Aviv, Dortmund und Barcelona teil. Zahlreiche Preise und Auszeichnungen wurden ihm verliehen. Die Werke des Künstlers befinden sich unter anderem in den Sammlungen von Museen in Krakau, Warschau und Posen sowie in Privatsammlungen.  

Kazimierz Drejas (1937 Bydgoszcz), malarz, rysownik. Po ukończeniu Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Bydgoszczy studiował od 1957 w Toruniu na Wydziale Sztuk Pięknych UMK, a następnie kontynuował naukę w krakowskiej ASP. Po dwóch latach obowiązkowej służby wojskowej wrócił do Bydgoszczy i rozpoczął w 1964 pracę jako dekorator i grafik.

Od 1965, po przyjęciu do Związku Polskich Artystów Plastyków, brał udział w życiu artystycznym miasta i regionu, w plenerach oraz w wystawach indywidualnych i zbiorowych ogólnopolskich oraz międzynarodowych. W 1977 został ustanowiony przez Ministerstwo Kultury i Sztuki rzeczoznawcą w zakresie malarstwa.

We wczesnym okresie twórczości Kazimierz Drejas zainteresował się abstrakcją organiczną, ale nie zerwał w pełni z malarstwem przedstawiającym, którego elementy wplatał w abstrakcyjne kompozycje. Przełom nastąpił po wybraniu przez twórcę głównego tematu działań artystycznych, gdy centrum uniwersum stał się człowiek. Na przełomie lat 60. i 70. XX w. artysta łączył poszukiwania swojego stylu autorskiego w sztuce figuratywnej z przedstawieniami pejzażowymi skonstruowanymi z geometrycznych form. Używał przedmiotu-rekwizytu, zaznaczonego mocnym kolorem, do budowania narracji w szarobrunatnej rzeczywistości płótna. Opowiadał w ten sposób o samotności, smutku i nieprzystosowaniu.

Z czasem, wraz z doskonaleniem warsztatu, repertuar środków malarskich i motywów się powiększył. Pojawiła się druga postać – rodzaj sobowtóra – prowadząca dialog wewnętrzny rozgrywający się w umyśle i sercu artysty. Prawdziwy przełom nastąpił, gdy na płótnach pojawiły się kobiety, a wraz z nimi nowa energia twórcza. Jak pisał Jacek Soliński: „Począwszy od lat 80., kiedy w kompozycjach zaczęły pojawiać się dwie kobiece postacie, malarz stał się narratorem stanów ducha. Psychologiczne napięcie zdominowało aurę obrazów. Dwoistość postaci stała się wiodącą cechą twórczych rozważań. Scena – w której ta sama kobieta, przedstawiona w dwóch ujęciach, spotyka się ze sobą – intryguje i budzi niepokój. Przestrzeń dzieląca dwie sylwetki tej samej osoby określa jej duchowe wnętrze – niewidoczne, a jednak zobrazowane przez realną odległość i uchwyconą sytuację”.

Obrazy Kazimierza Drejasa znajdują się w zbiorach m.in. Muzeum Okręgowego w Toruniu, Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Galerii Miejskiej BWA w Bydgoszczy, Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku oraz w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie. Uczestniczył w wielu wystawach zbiorowych, m.in. „Polska sztuka współczesna” w Paryżu (1975), „Polnische Kunstler Heute” w Landau (1983), „Realizm-Metafora-Geometria” w Wiedniu (1987). Brał udział w 90 wystawach plastyki bydgoskiej oraz w 78 wystawach ogólnopolskich, w tym w 13 Festiwalach Polskiego Malarstwa Współczesnego w Szczecinie. Jest autorem ponad 30 wystaw indywidualnych. Otrzymał szereg nagród i wyróżnień, m.in. Nagrodę Artystyczną Prezydenta Bydgoszczy w 2008 oraz w tym samym roku Medal Prezydenta Bydgoszczy z okazji 50-lecia bydgoskiego Oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków.

Obraz „Na temat kobiety” należy do grupy prac z postaciami dwóch modelek. Został zamówiony przez dyrektora Filharmonii Pomorskiej Andrzeja Szwalbego, dlatego w kompozycji pojawiły się instrumenty muzyczne, pełniące funkcję symboliczną. Bohaterkami są kobiety zamknięte w jednej przestrzeni, w kadrze, który zmusza je do podejmowania interakcji. Odbywa się ona na różnych poziomach, niepokoi i intryguje.

Opracowanie: dr Monika Kosteczko-Grajek

Bibliografia:
„Kazimierz Drejas. Malarstwo. Rysunek. Dwoistość. Jedność”, oprac. Jan Kaja i Jacek Soliński, Bydgoszcz 2005.
„Malarstwo Kazimierza Drejasa. Salon Biura Wystaw Artystycznych, Bydgoszcz, styczeń–luty 1972”, Bydgoszcz 1972.
Strychalska Hanna, „Kazimierz Drejas. Między intelektem a zmysłami”, „Filo-Sofija”, vol. 17, nr 39/2 (2017/4/II), s. 361–374.

English

Kazimierz Drejas – Na temat kobiety [On the Subject of Woman], 1987

The painting Na temat kobiety dates from 1987 and measures 92 by 92 cm. It belongs to a group of works featuring two female models. It was commissioned by the director of the Pomeranian Philharmonic, Andrzej Szwalbe, which is why musical instruments appear in the painting, serving a symbolic function. The protagonists are women enclosed in a single space, in a frame that compels them to interact.

Born in 1937, Kazimierz Drejas is a Bydgoszcz-based painter and draughtsman. He is an expert in the field of painting appointed by the Ministry of Culture and Art. The artist combined the search for his original style in figurative art with landscape representations constructed from geometric forms. He used a prop object, marked with a strong colour, to build a narrative in the grey-brown reality of the canvas. In this way, he told stories of loneliness, sadness and maladjustment.

The human being is at the centre of Kazimierz Drejas’ work. Over time, a second figure appeared in his works – a kind of doppelgänger – conducting an internal dialogue taking place in the artist’s mind and heart. However, the real breakthrough in his work came when women appeared on his canvases, and with them a new creative energy.

Kazimierz Drejas’ paintings are held in the collections of museums and galleries in Bydgoszcz, Toruń, Grudziądz, Włocławek and Warsaw, among others. He has participated in many group exhibitions abroad, including in Paris, Landau and Vienna. He took part in the artistic life of Bydgoszcz, in several dozen exhibitions of Bydgoszcz visual art as well as nationwide exhibitions and plein air sessions, including 13 Festivals of Contemporary Polish Painting in Szczecin. He has received many awards for his work.

Deutsch

Kazimierz Drejas – „Na temat kobiety“ (Über die Frau), 1987

Das Werk „Na temat kobiety“ (Über die Frau) stammt aus dem Jahr 1987 und ist 92 x 92 cm groß. Es gehört zu einer Gruppe von Werken mit zwei Models. Da es vom Direktor der Pommerschen Philharmonie, Andrzej Szwalbe, in Auftrag gegeben wurde, sind auf dem Gemälde Musikinstrumente zu sehen, die eine symbolische Funktion haben. Die Protagonistinnen sind Frauen, die in einem Raum eingeschlossen sind, in einem Rahmen, der sie zur Interaktion zwingt.  

Der Maler und Zeichner Kazimierz Drejas aus Bydgoszcz wurde 1937 geboren. Das Ministerium für Kultur und Kunst hat ihn zum Sachverständigen für Malerei ernannt. Der Künstler verband die Suche nach seinem eigenen Stil in der figurativen Kunst mit Landschaftsdarstellungen, die aus geometrischen Formen konstruiert waren. Mit einem Requisit, das durch seine kräftige Farbe hervorstach, schuf er eine Erzählung in der grau-braunen Realität der Leinwand. Dadurch erzählte er von Einsamkeit, Traurigkeit und Unangepasstheit.

Im Mittelpunkt des Schaffens von Kazimierz Drejas steht der Mensch. Mit der Zeit tauchte in seinen Werken eine zweite Figur auf – ein Doppelgänger, der einen inneren Dialog führte, der sich im Kopf und im Herzen des Künstlers abspielte. Der eigentliche Durchbruch in seinem Schaffen erfolgte jedoch, als Frauen auf seinen Leinwänden erschienen und mit ihnen eine neue kreative Energie.

Die Bilder von Kazimierz Drejas befinden sich in den Sammlungen von Museen und Galerien, unter anderem in Bydgoszcz, Toruń, Grudziądz, Włocławek und Warschau. Er nahm an zahlreichen Gemeinschaftsausstellungen im Ausland teil, unter anderem in Paris, Landau und Wien. Kazimierz Drejas nahm am künstlerischen Leben von Bydgoszcz teil, an mehreren Ausstellungen der Kunstszene sowie an Ausstellungen und Pleinairs in ganz Polen, darunter an 13 Festivals der polnischen zeitgenössischen Malerei in Stettin. Für sein Schaffen erhielt er zahlreiche Auszeichnungen.

Kazimierz „Kachu” Ostrowski (1917, Berlin – 1999, Gdynia), malarz i pedagog. Przed II wojną światową rozpoczął naukę zawodu jako malarz pokojowy. W czasie okupacji niemieckiej został osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof. Podczas odbywania przymusowej pracy w Gdyni, razem z francuskimi jeńcami – studentami paryskiej ASP – stworzył nieformalną grupę, która spotykała się w dni wolne od pracy, by malować i dyskutować o sztuce.

W 1945 roku rozpoczął studia w PWSSP w Sopocie w Pracowni Malarstwa prof. Janusza Strzałeckiego i prof. Artura Nacht-Samborskiego oraz w Pracowni Malarstwa Architektonicznego u prof. Jacka Żuławskiego. W latach 1949–1950, dzięki stypendium rządu francuskiego, przebywał w Paryżu, gdzie uczył się w Académie Moderne – prywatnej szkole malarstwa Ferdynanda Légera. W latach 1965–1987 wykładał w PWSSP w Gdańsku (obecnie ASP) w Pracowni Malarstwa Sztalugowego. Pełnił funkcję prodziekana Wydziału Malarstwa i Grafiki (1981–1984).

Skromny i pracowity, cenił tradycyjny warsztat. Uprawiał malarstwo ścienne i sztalugowe. Był autorem projektów elewacji kamienic na gdańskiej Starówce (1954–1955), polichromii w kościele pw. św. Wawrzyńca w Gdyni (lata 50. XX wieku) oraz plafonu (1975) i ceramicznej ściany (1977) w Teatrze Muzycznym w Gdyni. Malował pejzaże ukazujące industrialne widoki portowe, w których manifestował nowe podejście do przestrzeni i przedmiotu. W kompozycjach K. Ostrowskiego, podobnie jak w sztuce Paula Klee, widoczna jest fascynacja wewnętrzną strukturą obiektów, w której dominantę stanowią linia, kolor i rytm.

W okresie paryskim tworzył m.in. realistyczne studia pejzaży nadmorskich (Popołudnie nad morzem, 1945) oraz widoki architektury inspirowane sztuką kubistów (Elektrownia na Sekwanie, 1945–1950). W latach 50. wykonał cykle ukazujące robotników przy pracy, m.in. stoczniowców, hutników i spawaczy (Spawacz II, 1955). Artysta rozwijał indywidualny styl, tworząc kompozycje zbudowane z form geometrycznych obwiedzionych konturem. Mając niezwykłe wyczucie koloru, stosował intensywne zestawienia barw, potęgujące ich wzajemne oddziaływanie.

K. Ostrowski brał udział w licznych wystawach, m.in. w III Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (1959), Polnischer Künstlerverband Gdańsk. Gemälde, Druckgraphik, Skulpturen w Bremie (1980) oraz Les Artistes de Gdańsk w Avallon (1984). W 1970 roku otrzymał Złoty Krzyż Zasługi, w 1982 Nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki, a w 1989 Nagrodę im. Jana Cybisa. Prace artysty znajdują się m.in. w Muzeach Narodowych w Gdańsku, Szczecinie, Warszawie i Krakowie, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Sztuki w Łodzi, Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie oraz Muzeum Okręgowym im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. Od 2002 roku Zarząd Okręgu Gdańskiego Związku Polskich Artystów Plastyków przyznaje Nagrodę im. Kazimierza Ostrowskiego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie malarstwa.

Niezwykle dekoracyjny język artysty szczególnie ujawnia się w surrealistycznych pejzażach, które pobudzają wyobraźnię i wprowadzają odbiorcę w bajkowy świat barw i kształtów, jak w obrazie Niebieski pejzaż. Dzieło emanuje radością i beztroską. O twórczości artysty pisała Marta Piszczatowska, podkreślając afirmację życia, radość malowania, impulsywność i skłonność do improwizacji, które nadają jego wizjom lotność i świeżość oraz sprawiają, że malarstwo Ostrowskiego wymyka się próbom analizy, pozostawiając odbiorcy przede wszystkim intensywne poczucie szczęścia.

Kazimierz Ostrowski jest autorem projektów gobelinów z kolekcji Filharmonii Pomorskiej.

Opracowanie: Monika Leśniak-Skocka

Bibliografia:
Giełdon Lilianna, Jankiewicz-Brzostowska Monika, Kazimierz „Kachu” Ostrowski – marynistyka, XVI wystawa z cyklu „Polscy artyści o morzu”, katalog wystawy, Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, Gdańsk 2018.
Kachu Profesor zwyczajny, „Zeszyt wydawniczy ASP w Gdańsku”, nr 2, Gdańsk 2011.
Piszczatowska Marta, Kazimierz Ostrowski, „Litery. Magazyn społeczno-kulturalny Wybrzeża”, nr 2, 1969.

English

Kazimierz Ostrowski – Niebieski pejzaż [Blue Landscape]

Kazimierz Ostrowski’s painting Niebieski pejzaż measures 58 by 125 cm. The piece captivates with the artist’s extremely decorative language. The painting stimulates the imagination and transports the viewer into a fairy-tale world full of colours and shapes. The work emanates joy and carefree spirit.

Kazimierz “Kachu” Ostrowski (1917-1999) was a professor at the Academy of Fine Arts in Gdańsk and a painter, draughtsman and textile designer; he also practised mural painting. He was a French government scholarship holder in Paris, and this period and his encounter with the art of world avant-garde had a great influence on his work. His paintings were always an attempt to describe the world, although they sometimes tended towards abstraction.

During the war, he was a prisoner of the Stutthof concentration camp. After the war, he polychromed façades of the rebuilt tenement houses in the Old Towns of Gdańsk and Poznań, among other creations. He presented his paintings at 60 solo and group exhibitions.

He received many awards for his works. The artist’s works can be found in museums in Gdańsk, Szczecin, Warsaw, Kraków, Gdynia, Łódź and Bydgoszcz, among others. Since 2002, the Board of the Gdańsk District of the Association of Polish Artists and Designers has awarded the Kazimierz Ostrowski Prize for outstanding achievements in the field of painting.

Deutsch

Kazimierz Ostrowski – „Niebieski pejzaż“ (Blaue Landschaft) 

Das Gemälde von Kazimierz Ostrowski mit dem Titel „Niebieski pejzaż“ (Blaue Landschaft) ist 58 x 125 cm groß. Das Werk besticht durch die äußerst dekorative Sprache des Künstlers. Das Bild regt die Fantasie an und entführt den Betrachter in eine märchenhafte Welt voller Farben und Formen. Das Werk strahlt Freude und Unbeschwertheit aus.

Kazimierz „Kachu” Ostrowski lebte von 1917 bis 1999 und war Professor an der Akademie der Bildenden Künste in Gdańsk; er war Maler, Zeichner, Textildesigner und beschäftigte sich auch mit Wandmalerei. Außerdem war er Stipendiat der französischen Regierung in Paris, und diese Zeit sowie die Begegnung mit der Kunst der internationalen Avantgarde hatten einen großen Einfluss auf sein Schaffen. Seine Bilder waren stets ein Versuch, die Welt zu beschreiben, auch wenn sie manchmal in Richtung Abstraktion tendierten.

Während des Krieges war er Häftling im Konzentrationslager Stutthof. Nach dem Krieg schuf er unter anderem Polychromien für die Fassaden der wiederaufgebauten Bürgerhäuser in der Altstadt von Gdańsk und Posen. Seine Bilder wurden in 60 Einzel- und Gemeinschaftsausstellungen präsentiert.

Für sein Schaffen erhielt er zahlreiche Auszeichnungen. Die Werke des Künstlers befinden sich unter anderem in Museen in Gdańsk, Szczecin, Warschau, Krakau, Gdynia, Łódź und Bydgoszcz. Seit 2002 verleiht der Vorstand des Danziger Bezirksverbands der Polnischen Bildenden Künstler den Kazimierz-Ostrowski-Preis für herausragende Leistungen im Bereich der Malerei. 

Władysław Jackiewicz (1924 Podbrodzie [Wileńszczyzna] – 2016 Gdańsk), malarz i pedagog. Studiował na Wydziale Malarstwa PWSSP (ob. ASP) w Gdańsku z siedzibą w Sopocie, gdzie w 1952 otrzymał dyplom w pracowni prof. Artura Nacht-Samborskiego. W l. 1951–1984 pracował w macierzystej uczelni, również po przeniesieniu jej do Gdańska w 1954. Był dziekanem Wydziału Malarstwa (1965–1968), prorektorem (1968–1969) i rektorem uczelni (1969–1981).

Początkowo W. Jackiewicz tworzył w nurcie koloryzmu pod wpływem swoich profesorów: A. Nacht-Samborskiego i Piotra Potworowskiego. Malując pejzaże, często urozmaicane sztafażem, poszukując idealnej barwy, wpisywał się w działalność tzw. szkoły sopockiej. Następnie zainteresowała go popularna w l. 50. XX w. stylistyka i tematyka socrealizmu. Latami poszukiwał nowej drogi twórczej, by w końcu l. 60. zwrócić się ku abstrakcji. Początkowo kubizujące kompozycje, czy późniejsze taszystowskie, ustąpiły miejsca postkolorystycznej, aluzyjnej abstrakcji, w której artysta zawierał elementy cielesności. Po 1967 W. Jackiewicz zwiększył format swoich płócien dla uzyskania większej powierzchni malarskiej dostosowanej do ekspresyjnych, abstrakcyjnych form. Równocześnie rozluźnił konstrukcję kompozycji dla spontanicznie tworzonych linii i płaszczyzn. W 1969 otrzymał stypendium Ministerstwa Kultury i Sztuki na wyjazd do Włoch, który miał ogromny wpływ na jego twórczość. Powrócił z nowymi pomysłami i inspiracjami.

W 1973 namalował obraz Ciało, gdzie zgodnie z tytułem pojawia się ludzka sylwetka, a kobiece akty stają się głównym obszarem malarskiej medytacji prof. Jackiewicza. Artysta zaznaczał w swoich wypowiedziach, że nie korzystał z pomocy modelki w pracowni, przede wszystkim z potrzeby skupienia się na malowaniu. Mając w pamięci zachowane obrazy mistrzów tego tematu, m.in. Śpiącą Wenus Giorgione, Wenus z Urbino Tycjana, Olimpię Maneta czy akty Modiglianiego, tworzył prace charakteryzujące się niedopowiedzeniem kształtów kobiecego ciała. Motyw ten stał się na wiele lat obszarem jego poszukiwań, rozwijanym w realizowanych równolegle cyklach Obrazy i Sytuacje.

Do pierwszej z wymienionych serii należy obraz z kolekcji Filharmonii Pomorskiej, któremu artysta nadał numer XIII-84 (istnieje druga praca o tytule Obraz XIII z 1991, o odmiennej strukturze plastycznej). Pomimo wielokrotnego powtarzania tematu aktu artyście udawało się tworzyć różnorodne układy kompozycyjne oraz rozwiązania kolorystyczne. Harmonijnie skonstruowane plamą i linią formy, przypominające odrealnione ludzkie korpusy, są łączone ze sobą, a zarazem przenikają się dzięki efektowi prześwitywania barwnego gruntu i rysunku przez warstwę laserunku. To wrażenie wzmaga modelowanie lekko rozmytymi konturami i subtelnie zastosowane kontrasty barwne.

Twórczość artysty prezentowana była na wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce i za granicą, np. w Holandii, Francji, Niemczech, Włoszech (XLIII Biennale di Venezia – 1988), Czechach, Szwajcarii, Argentynie, Meksyku, USA czy Iraku. Był laureatem nagród i odznaczeń: Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski (1975), Nagrody Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1969, 1980, 1985), Nagrody Ministra Kultury i Sztuki II stopnia (1971) czy Nagrody im. Kazimierza Ostrowskiego za 2006 (2007). Malarz był współtwórcą Grupy Gdańskiej oraz członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków, a po jego rozwiązaniu założycielem Związku Polskich Malarzy i Grafików, w którym w l. 1985–1989 pełnił funkcję prezesa. Prace W. Jackiewicza znajdują się m.in. w Muzeach Narodowych w Warszawie, Gdańsku, Poznaniu, Wrocławiu, w Muzeum Sztuki w Łodzi, a także w kolekcjach prywatnych.

Opracowanie: dr Monika Kosteczko-Grajek

Bibliografia:
Kurowska Gabriela, Władysław Jackiewicz. Malarstwo [katalog wystawy], Państwowa Galeria Sztuki, Sopot 2004
Watrak Zofia, Władysław Jackiewicz: malarstwo [katalog wystawy], Centralne Biuro Wystaw Artystycznych Zachęta, Warszawa 1987
Władysław Jackiewicz – Ciało [katalog wystawy], Olsztyńska Galeria Sztuki, Olsztyn 2017
Władysław Jackiewicz: malarstwo [katalog wystawy], red. Jadwiga Charzyńska, Beata Purc-Stępniak, Muzeum Narodowe w Gdańsku, Gdańsk 1999.

English

Władysław Jackiewicz – Obraz XIII-84 [Painting XIII-84], 1984

Obraz XIII-84 by Władysław Jackiewicz dates from 1984 and measures 150 by 120 cm.

Władysław Jackiewicz (1924-2016) was a painter and educator. He worked at the State Tertiary School of Fine Arts (PWSSP) in Gdańsk (now the Academy of Fine Arts), where he served as rector, among other roles. He was also a co-founder of the Gdańsk Group and a member of the Association of Polish Artists and Designers and, after its dissolution, the founder of the Association of Polish Painters and Printmakers.

For years the artist searched for his creative path, eventually turning to abstraction in the late 1960s. He received a scholarship from the Ministry of Culture and Art for a trip to Italy, which had a huge impact on his work. He returned with new ideas and inspirations.

Female nudes became the main area of Władysław Jackiewicz’s painterly meditation. The artist stressed that he did not use the help of a model in his studio. Bearing in mind preserved paintings of the masters of this subject, he created works characterised by an understatement of the female body’s shapes. This motif became the area of his explorations for many years.

The artist’s work was presented at solo and group exhibitions in Poland and around the world – including in the Netherlands, France, Germany, Italy, Switzerland, Argentina, Mexico, the US and Iraq. He was the recipient of many awards and decorations. The artist’s works are held in museums in Warsaw, Gdańsk, Poznań, Wrocław and Łódź, among others, as well as in private collections.

Deutsch

Władysław Jackiewicz – Obraz XIII-84 (Gemälde XIII-84), 1984

Das Gemälde Obraz XIII-84 (Gemälde XIII-84) von Władysław Jackiewicz stammt aus dem Jahr 1984 und ist 150 x 120 cm groß.

Władysław Jackiewicz lebte von 1924 bis 2016 und war Maler und Lehrer. Er war an der Staatlichen Hochschule für Bildende Künste in Gdańsk (heute Akademie der Bildenden Künste) tätig und bekleidete dort unter anderem das Amt des Rektors. Darüber hinaus war er Mitbegründer der Danziger Gruppe und Mitglied des Verbandes Polnischer Bildender Künstler. Nach dessen Auflösung gründete er den Verband Polnischer Maler und Grafiker.

Jahrelang suchte der Künstler nach seinem kreativen Weg, um sich schließlich in den 1960er Jahren der Abstraktion zuzuwenden. Er erhielt ein Stipendium des Ministeriums für Kultur und Sport für eine Reise nach Italien, die einen erheblichen Einfluss auf sein Schaffen hatte. Nach seiner Rückkehr brachte er neue Ideen und Inspirationen mit.

Der Hauptbereich der malerischen Meditation von Władysław Jackiewicz sind weibliche Akte. Der Künstler betonte dabei, dass er keine Unterstützung durch ein Modell in seinem Atelier in Anspruch genommen habe. Mit den Bildern der Meister dieses Themas im Gedächtnis schuf er Werke, die sich durch eine Untertreibung der Formen des weiblichen Körpers auszeichnen. Dieses Thema wurde für viele Jahre zum Gegenstand seiner Forschungen. 

Die Werke des Künstlers wurden in Einzel- und Gemeinschaftsausstellungen in Polen und weltweit präsentiert, unter anderem in den Niederlanden, Frankreich, Deutschland, Italien, der Schweiz, Argentinien, Mexiko, den USA und im Irak. Zahlreiche Preise und Auszeichnungen wurden ihm verliehen. Derzeit befinden sich die Werke des Künstlers unter anderem in Museen in Warschau, Gdańsk, Posen, Wrocław und Łódź sowie in Privatsammlungen.

Scenariusz: Andrzej Szwalbe
Projekt: rysunek roboczy oraz barwny karton malarski: Kiejstut Bereźnicki, 1984

Prace tkackie wykonano według projektu w latach 1984–1987 w pracowni Tkaniny PWSSP w Gdańsku

Nadzór artystyczny: Magdalena Usarewicz

Nadzór techniczny: Krzysztof Charytoniuk

Farbowanie wełny według barwnego kartonu: Janina Basty

Tkały: Barbara Szerszeń, Joanna Ligocka

Wzdłuż dolnej krawędzi tkaniny dwuwersowy napis wersalikiem: IMPIA PERDEMUS DEVOTI SANGUINIS AETAS FERISQUE RURSUS OCCUPABITUR SOLUM

W górnej partii tkaniny, centralnie inicjały autorek tkających gobelin: JL BS

Z lewej strony dolnej partii tkaniny wpleciono w kompozycję: 1984 – rok powstania kartonu oraz inicjał autora: KB

Na odwrocie tkaniny płócienna wszywka z opisem dotyczącym jej realizacji (wykonane prace, autorzy)

Kiejstut Bereźnicki (ur. 1935) – malarz, rysownik, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Studia ukończył w 1958 r. w gdańskiej PWSSP (obecnie ASP); był uczniem Stanisława Teisseyre’a i Jacka Żuławskiego. W 1960 r. rozpoczął pracę pedagoga w macierzystej uczelni. Stworzył własny, niezwykle charakterystyczny kanon malarski. W swoich martwych naturach i scenach figuralnych odwołuje się do malarstwa historycznego, zarówno w tematyce, jak i w artystycznej koncepcji przedstawienia: martwe natury (niejednokrotnie o charakterze vanitas), sceny figuralne (uczty, karnawały, sceny mitologiczne, sceny pasyjne – nawiązują do malarskich przedstawień XVII w. Z obrazów K. Bereźnickiego wyłania się poetycki, metaforyczny świat owiany nutą melancholii, niewykluczający jednak dekoratywności połączonej z prostotą i czystością form. Artystyczne oeuvre K. Bereźnickiego osadzić można w XX-wiecznym nurcie Nowej Figuracji, opisującej kondycję ludzkiej egzystencji w wymiarze jednostkowym i uniwersalistycznym. Jednakże ujmowanie rzeczywistości w kategoriach osobistych przeżyć o znaczeniu symbolicznym, a zarazem syntetyczna dekoratywność form pozwala doszukiwać się w jego eleganckich monochromatycznych obrazach nawiązań do sztuki nabistów i teorii neotradycjonalizmu z końca XIX stulecia.

Już w starożytności, a w naszym tysiącleciu od średniowiecznych wizji raju po sentymentalną Arkadię XVIII w. – były miejsca wyimaginowane, opisywane, wizualizowane – jako ogrody wyrażające przede wszystkim tęsknotę ludzi do owych locus beatus, locus amoenus, czyli miejsc pięknych a utraconych, a także nostalgię za złotym wiekiem, za czasem wiecznej szczęśliwości – znanej jako kraina w starożytnej Grecji. Ten wiek złoty wydaje się być całkowicie zanegowany, zburzony w Opuszczonej Arkadii Kiejstuta Bereźnickiego – tapiserii z cyklu Rośliny i zwierzęta. Znamienne, że bukoliczna kraina Wergilego czy Owidiusza, która istniała jako idea idyllicznej Arkadii jeszcze w czasach renesansu, była postrzegana później jako miejsce nie wolne od przemijania i śmierci. Mówią o tym XVII-wieczne obrazy Guercina czy Nicolasa Poussina, którzy w utopijnym, idyllicznym krajobrazie umieścili sarkofag z sentencją Et in Arkadia ego, podkreślający ulotność i kruchość życia i przypominający, że cierpienie i śmierć istniały także w Arkadii. Wizja współczesnego artysty to przeciwieństwo tej najbardziej wyśnionej krainy na ziemi, jaka kiedykolwiek powstała w marzeniach człowieka od początków ludzkiej cywilizacji. Jej idea i mit złączone były zawsze z tęsknotą za życiem nieskażonym przez tę cywilizację, za czasem naturalnej szczęśliwości – jaka ongiś, jak mniemano, istniała. Być może jednak pojawiają się coraz nowe Arkadie, rządzące się własnymi prawami, dostosowanymi do zmian zachodzących i w procesie cywilizacji, i w procesie ewolucji przyrody ożywionej i nieożywionej. A na ruinach kolejnych epok lub na nowych, dźwigających się po kataklizmach kontynentach – tworzy się nowy świat. Być może kolejny raz powstanie właśnie Arkadia, ale  z a p r z e p a s z c z o n a  już przez rodzaj ludzki. Wizja Kiejstuta Bereźnickiego, opisująca taką właśnie kolej rzeczy, jest dość ponura i żywo przypomina wizję Güntera Grassa z powieści Szczurzyca (1993), w której pisarz opisuje ziemię opanowaną przez szczury. Rasa szczurza wypiera cywilizację ludzką, ale – już po samozagładzie ludzkości. Przesłaniem powieści jest przestroga przed samozniszczeniem – przed bezrozumnym, nieroztropnym działaniem, przed wzajemną agresją i postawą homo homini lupus, jak i przed nadmiernym zawłaszczaniem i eksploatacją planety, które prowadzą w efekcie do samounicestwienia ludzkości. W przedstawieniu tapiserii Opuszczona Arkadia mamy bardzo pokrewne założenia i przestrogi, podkreślone antycznym cytatem z Ody XVI Horacego, wkomponowanym w obraz posępnej i złowieszczej, bo opuszczonej przez istoty ludzkie Arkadii: Impia perdemus devoti sanguinis, aetas ferisque rursus occupabitur solum. Te dwa wersety można odczytać, podając je dla lepszego zrozumienia w szerszym kontekście choćby jeszcze tylko kilku innych wersów mówiących o historii samobójczych wojen starożytnego Rzymu opisywanych przez rzymskiego poetę:

Teraz kolejna epoka została zniszczona przez wojnę domową
Sam Rzym pada z rąk własnych ludzi…
Zniszczymy samych siebie, bluźnierczy wiek uświęcony krwią,
Ziemię ponownie zajmą dzikie bestie.
Lo! Na popiołach stanie barbarzyński zwycięzca,
Kopyta jeźdźca rozbrzmiewają w mieście (…)

Dzikie bestie czy barbarzyńscy najeźdźcy (istnieje wiele różnych tłumaczeń) ukazują zniszczenie któregoś z imperiów świata wydającego się nienaruszalnym i wiecznym (jak niegdyś Rzym) lub w ogóle świata ludzi – i zastąpienie go inną formą cywilizacji. Jest to gorzka opowieść o przemijaniu, któremu poddana jest cała natura, a wraz z nią człowiek – jako jej składowy element, ale jednocześnie grzeszny sprawca zła i destrukcji świata. Przestroga czy wieszczba Horacego w przedstawieniu Bereźnickiego przeistacza się w strefę opustoszałych konstrukcji architektonicznych, opanowanych przez małpy i jaszczurki. W charakterystycznej dla siebie kompozycji, skonstruowanej z dwóch pionowych budowli z pustymi oczodołami okien, przedzielonych powietrzną przestrzenią, artysta umieszcza stado rozpasanych małp – ciekawskich, ale i trochę groźnych – zawłaszczających arogancko przestrzeń zagospodarowaną wcześniej przez człowieka. Przywołać warto symbolikę małpy, która jest bardzo dwuznaczna. Z jednej strony – widzi się ją jako symbol zabawy, mądrości, inteligencji, radości życia. Z drugiej jednak strony istnieje głęboko zakorzeniona (w tym w przedstawieniach plastycznych) negatywna konotacja małpy, którą postrzega się jako stworzenie symbolizującego grzech i nieczyste pragnienia, obarczając ją takimi cechami, jak wojowniczość, arogancja, naśladownictwo, podstępność, złośliwość czy chciwość – i wydaje się, że taką interpretację wykorzystuje K. Bereźnicki do ukazania swojej opuszczonej Arkadii. Pesymistyczna wizja K. Bereźnickiego każe nam raczej przyrównywać stado dokazujących małp do szyderczego tańca na ruinach minionej epoki. Małpy zgromadzone w pionowym prześwicie flankowane są przez pary jaszczurek śmigających po murze niezamieszkanych budowli. Niemniej, symbolem chyba najistotniejszym, uosabiającym istotę zła jest wąż, pełzający po postumencie z sentencją Horacego – i podkreślający zagładę dokonującą się poprzez grzech i głupotę ludzkości, powracającej niejako do biblijnego Edenu, skąd za te same przewinienia, kuszeni przez szatana, wyrzuceni zostali pierwsi rodzice. Obrazu dopełniają latające gdzieniegdzie ptaki, które ucieleśniać mogą nadzieję ludzkości na uwolnienie się z okowów własnej niegodziwości– i wiarę w osiągnięcie wolności i szczęścia, choćby i w ramach pozaziemskiego uniwersum.

Bibliografia:

Tomasz Babnis, Obraz świata irańskiego w poezji rzymskiej (III w. p.n.e. – VI w. n.e.),Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2020, [online], [dostępny: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/283816/babnis_obraz_swiata_iranskiego_w_poezji_rzymskiej_2020.pdf?sequence=1&isAllowed=y], [dostęp: 5.07.2023]

Erwin Panofsky, Et in Arcadia ego. Poussin i tradycja elegijna, [w:] Studia z historii sztuki, oprac. i wybór Jan Białostocki, Warszawa 1971

Andrzej Szwalbe, Rośliny i zwierzęta. Katalog do cyklu sześciu gobelinów powstałych na zamówienie Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy w l. 1984–1988, Bydgoszcz 1989

opracowanie: Magdalena Olszewska

Scenariusz: Andrzej Szwalbe

Projekt: Jerzy Zabłocki: rysunek roboczy oraz barwny karton malarski, 1984

Prace tkackie wykonano według projektu w latach 1984–1989 w Pracowni Tkaniny PWSSP w Gdańsku (wg informacji prasowych – patrz: Bibliografia) tkanina powstała w Bydgoszczy (w zorganizowanej we wnętrzach Filharmonii Pomorskiej pracowni tkackiej)

Nadzór artystyczny: Magdalena Usarewicz

Nadzór techniczny: Krzysztof Charytoniuk

Farbowanie wełny według barwnego kartonu: Janina Basty

Tkały: Anna Rekowska, Hanna Cander

W środkowej partii tkaniny, blisko lewej krawędzi, stylizowany inicjał autorki w nawiasie: (AR)                   

W górnej partii tkaniny, blisko prawej krawędzi, stylizowany inicjał autorki w nawiasie: HC

Brak inicjału autora

Na odwrociu tkaniny płócienna wszywka z opisem dotyczącym jej realizacji (wykonane prace, autorzy)

Jerzy Zabłocki (1927–1993) – malarz, grafik i pedagog. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Pracę dyplomową obronił w 1954 r., chociaż już rok wcześniej został zatrudniony w macierzystej uczelni na Wydziale Malarstwa. W l. 1987–1990 prof. J. Zabłocki pełnił funkcję rektora gdańskiej PWSSP. Artysta związany z tzw. szkołą sopocką (1950–1954). W l. 80. XX w. pojawiły się w jego twórczości cykle Ptaki i Ptakodemony,których inspiracja i kontynuacja widoczne są w projekcie tkaniny Orły.

Nie bez powodu zapewne J. Zabłocki na bohatera swojej tapiserii Orły wybrał króla ptaków, podziwianego przez człowieka na kilku kontynentach ze względu na swoją wielkość, ale także za niepospolitą siłę, wytrwałość, waleczność, za pełne majestatu ruchy rozpostartych w locie skrzydeł. Przede wszystkim jednak za niezwykłe możliwości wznoszenia się bardzo wysoko – co zawsze było pragnieniem ludzi dążących do Boga (wystarczy powołać się tu choćby na mityczny lot Ikara). Orzeł, dzięki podniebnym lotom, zdaje się przekraczać barierę, by rozszerzając ziemski świat roślin i zwierząt, dotykać kosmicznego Universum.

Podkreśla to, jak można przypuszczać, ogólną ideę autora scenariusza dotyczącą wszystkich cykli tkanin bydgoskiej kolekcji, a w tym i cyklu Rośliny i zwierzęta oraz miejsca tegoż cyklu wśród całości tej kolekcji. Andrzej Szwalbe podkreśla bowiem, że„cały świat przyrody ożywionej i nieożywionej, świat natury – w najszerzej ujmowanej postaci należy do wszechogarniającego kosmosu”.

Wiele przykładów obrazuje, jak istotna i związana z człowiekiem jest symbolika orła i jego asocjacje w ciągu historii ludzkiej cywilizacji – warto wymienić choćby najważniejsze dotyczące poszczególnych kultur i państw. Orzeł o ciemnym ubarwieniu, zwany aquila, był najważniejszym znakiem dla rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. Plemienny totem orła uosabiał mądrość, siłę, odwagę, ale – co istotne – orzeł był także posłańcem modlitw do królestwa Duchów. A więc stanowił niejako połączenie człowieka z boskością, z transcendentnym Universum. Podobnie dzieje się, jeśli chodzi o australijskich Aborygenów. Niezwykle ciekawy jest fakt, iż orzeł symbolizował też słońce i ducha światła – zarówno dla plemion indiańskich czy rdzennych Australijczyków, jak i dla starożytnych Asyryjczyków czy Persów. Ze względu na swoje przymioty zyskał nazwę króla podniebnego świata i stał się symbolem wolności i przywództwa, występując już w wierzeniach cywilizacji starożytnego Wschodu czy europejskiego antyku. Dumny orzeł znany z mitów greckich był przede wszystkim atrybutem gromowładnego Zeusa. U starożytnych Rzymian zaś stanowił znak Jowisza Kapitolińskiego i symbol majestatu władzy cesarskiej. Zwycięski orzeł był także najważniejszym znakiem legionów (wcześniej formacji wojskowych Egipcjan i Persów, a także u Arabów w czasie ekspansji islamu). W początkach średniowiecza próby restytucji idei Cesarstwa Rzymskiego sprawiły, że odżyła antyczna symbolika królewskiego ptaka – posługiwał się nią król Franków Karol Wielki oraz cesarze niemieccy mieniący się spadkobiercami Rzymu. Znak orła zapisał się w heraldyce jako godło wielu państw i narodów. Złoty orzeł podkreślał majestat Napoleona Bonaparte, cesarza Francuzów, z tradycji pierwszych lat cesarstwa niemieckiego korzystali również Habsburgowie i król pruski Fryderyk II Hohenzollern – godło orła widnieje w herbie Niemiec jak i Austrii. Orzeł w herbie Polski jest symbolem i znakiem narodzin naszego państwa, choć przyjmuje się, że jest to orzeł bielik (niektórzy naukowcy nie zaliczają go do orłów właściwych). J. Zabłocki od początku swojej drogi twórczej kontynuuje cykl Ptaki, który ewoluuje w obrazach artysty razem ze zmianami formalnymi jak też i w różnych, zmieniających się wątkach tematycznych. Jedną z prac związanych z tą tematyką jest projekt do tapiserii z cyklu Rośliny i zwierzęta. Artysta mówi o pewnym, charakterystycznym dla niego „rodzaju ekspresji: która by przekonywała, która by owszem niepokoiła, ale nie jest [jak pisze autor] moim celem niepokoić. Jest moją ideą pokazać coś, co się odrywa od ziemi. Coś, co szybuje, co być może dość dramatycznie kontaktuje się z ziemią, co może mieć charakter upadku”. Niepokój ten jest zatem raczej ekspresją, wyrażeniem ruchu i bez wątpienia można odnieść go właśnie do tapiserii Orły, w którejwyraźnie dynamiczne są zarówno przedstawienia samych postaci ptaków, jak i całość kompozycji.

Układ pracy jest silnie wertykalny – orły rozpościerające skrzydła podążają ku górze. Jednocześnie intensywną ekspresję powodują diagonalne linie kompozycji oraz poruszenie ptaków i stłoczenie ich na niewielkiej przestrzeni. Orły sprawiają wrażenie, że pragną oderwać się od ziemi, machają rozłożonymi skrzydłami i podrywają się po kolei, jeden za drugim, coraz wyżej. Kompozycja obrazu jest otwarta – ptaki wychodzą poza kadr, motyw przekracza granice wyznaczone przez krawędzie tkaniny. Ten wachlarz środków wyrazu jest charakterystyczny dla postaw ekspresjonistycznych (analogiczne rozwiązania formalne podziwiać można m.in. w obrazach czołowych romantyków francuskich Eugène Delacroix czy Théodore Gericaulta), choć kolorystyka tkaniny jest spokojniejsza niż w pracach ekspresjonistów o nasyconych barwach i mocnych kontrastach. Niemniej tu również zastosował J. Zabłocki kilka kontrastujących ze sobą, silniejszych akcentów kolorystycznych w postaciach ptaków – ciepłe brązy i róże jako odcienie czerwieni, a także przeciwstawne im chłodne błękity i zielenie, a obie gamy barwne odcinają się od całego wachlarza beżów i szarości, widocznych i w postaciach orłów, ale organizujących jednocześnie dyskretne, neutralne tło.

Warto pochylić się nad wymową, ideą tkaniny, odnosząc się do cytowanych powyżej słów J. Zabłockiego – orły usiłując (z pewnym trudem mitycznego Syzyfa) wzbić się w powietrze, tworzą jakąś nierzeczywistą drogę spinającą niebo i ziemię i ulatują ku słońcu, niemal jak Ikar. Ten mit o nieszczęśliwym locie potwierdzać może orzeł, który choć wzbił się najwyżej, zdaje się ulegać rozpadowi, niknąć, rozwiewać się w powietrzu. Zatem tapiseria ta ewokuje być może, niejednokrotnie nierealne, ludzkie marzenia o wzbijaniu się w powietrze, by zbliżyć się do Boga, by osiągnąć nieśmiertelność…

Bibliografia:

Ewa Łukaszek, Manufaktura w filharmonii (?), „Dziennik Wieczorny”, 8–10 marca 1985, nr 48, s. 3

Andrzej Szwalbe, Rośliny i zwierzęta. Katalog do cyklu sześciu gobelinów powstałych na zamówienie Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy w l. 1984–1988, Bydgoszcz 1989 Wiesława Zaleska, Współczesna tkanina artystyczna na Wybrzeżu, „Gdańskie Studia Muzealne”, 1989, T. 5, s. 97–118

opracowanie: Magdalena Olszewska

Józef Pieniążek (1888 Pychowice k. Krakowa – 1953 Kraków), malarz, grafik, nauczyciel. Studiował w krakowskiej ASP w pracowniach prof. Józefa Pankiewicza, prof. Leona Wyczółkowskiego, prof. Wojciecha Weissa. Równolegle w l. 1908–1913 studiował na Wydziale Filozoficznym UJ. Pracował jako nauczyciel rysunków we Lwowie. Jako grafik specjalizował się w technikach metalowych. Wydał kilka tek graficznych

English

Józef Pieniążek – Ostromecko – Lipa w parku [Ostromecko – Lime Tree in the Park], 1929

The etching Ostromecko – Lipa w parku by Józef Pieniążek dates from 1929.

Józef Pieniążek (1888-1953) was a painter, printmaker and teacher. He worked as a drawing teacher in Lviv. As a printmaker, he specialised in metal techniques. He published several print portfolios.

Deutsch

Józef Pieniążek – Ostromecko – Lipa w parku (Linde im Park), 1929

Die Radierung „Ostromecko – Linde im Park von Józef Pieniążek stammt aus dem Jahr 1929.

Józef Pieniążek lebte von 1888 bis 1953. Er war Maler, Grafiker und Lehrer. Darüber hinaus war er als Zeichenlehrer in Lemberg tätig. Als Grafiker spezialisierte er sich auf Metalltechniken. Er hat mehrere grafische Werke veröffentlicht.

Jan Dobkowski, pseud. „Dobson” (1942 Łomża), malarz, rysownik, performer, twórca aranżacji przestrzennych. W latach 1962–1968 studiował w warszawskiej ASP, a dyplom obronił w pracowni prof. Jana Cybisa. W latach 1967–1970 współtworzył razem z Jerzym Zielińskim („Jurrym”) grupę „Neo-Neo-Neo”. Nazwa sugerowała, że w sztuce nic nie jest do końca nowe i oryginalne.

W 1968 jego prace pokazano na wystawie „Polskie malarstwo współczesne” w Paryżu i w tym samym roku Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku kupiło do swoich zbiorów obraz „Podwójna dziewczyna”. Otworzył on cykl czerwono-zielonych kompozycji powstających pod koniec lat 60. Reszta cyklu obrazów w tej kontrastowej kolorystyce powstała rok później. Na zamalowanych zieloną farbą płótnach twórca umieszczał czerwone sylwety męskich i kobiecych postaci, często w kontekście erotycznym, związanym z hipisowską rewolucją obyczajową. Wyrysowane falistą linią plamy przywodzą na myśl stylistykę secesyjną, lecz bardziej czytelny jest związek tych prac z op-artem. Artysta za pomocą plamy, kreski i kontrastowego koloru wywoływał u widza złudzenia optyczne. Równolegle z obrazami tworzył formy przestrzenne z płyt pleksiglasu i folii.

Jan Dobkowski zaczął stopniowo ochładzać paletę barw, żeby w połowie lat 70. XX w. malować przy użyciu bieli i czerni (np. „Narodziny smutku”, 1974). Wydarzenia lat 1980–1981 („Solidarność” i stan wojenny) pogłębiły tę tendencję. Artysta pokrywał monochromatyczne, ciemne powierzchnie płócien cienkimi, często rwanymi liniami delikatnie barwnego rysunku. Używał motywów patriotycznych i religijnych symboli, nadawał pracom znaczące tytuły. Według tej metody twórczej powstały m.in. cykle „Treny”, a także seria trzech prac poświęconych księdzu Jerzemu Popiełuszce. Zachowując kolorystykę i linie „odwzorowujące trakt jego myślenia”, stworzył kolejne obrazy według swojego głównego artystycznego założenia: „W linearyzmie żyję. Wokół siebie widzę wielką sieć, w niej tkwię. To, co rzeczywiste – poprzez fakt, że złożone jest z linii – staje się abstrakcyjne. Linia jest najważniejsza. Linia to myśl”.

W tym nurcie w 1983 powstała seria „Pejzaże przestrzeni”, z których pierwszy obraz łączyła z poprzednim okresem twórczym ciemna kolorystyka oraz użycie linii jako formy ekspresji. Ta praca należy do kolekcji Filharmonii Pomorskiej. Następne obrazy z cyklu odchodzą od czarnego tła na rzecz granatu i zieleni. Stopniowo gama kolorystyczna będzie się ożywiać i intensyfikować.

Rysunek „Bez tytułu” wpisuje się w zespół wczesnych prac, w których odrealniona scena wykonana została jednolitą, linearną kreską. W latach 90. Jan Dobkowski – znany jako malarz i rysownik – zafascynowany nowym medium wykonał cykl kilkunastu grafik komputerowych w oparciu o swoje obrazy. Poszczególne kompozycje oddają charakterystyczne cechy malarskiego stylu artysty – pole obrazowe wypełniają stylizowane postacie, kształtowane płaską plamą i falistą, dekoracyjną kreską. Kolejną cechą nawiązującą do obrazów są kontrastowe zestawienia barwne, z dominującą czerwienią i zielenią.

Jan Dobkowski otrzymał złoty medal na Sympozjum Złotego Grona w Zielonej Górze (1971), Nagrodę Krytyki Artystycznej im. Cypriana Kamila Norwida za najlepszą wystawę roku (1978) oraz Nagrodę im. Jana Cybisa za całokształt twórczości (1994). Był stypendystą Fundacji Kościuszkowskiej (roczny pobyt w USA, 1972), a w 2012 odznaczono go Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Prace artysty znajdują się w zbiorach m.in. Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeów Narodowych w Warszawie, Wrocławiu i Poznaniu, Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, R. Guggenheim Museum w Nowym Jorku oraz w wielu polskich i zagranicznych kolekcjach prywatnych.

Opracowanie: dr Barbara Chojnacka (rysunek „Bez tytułu”), Monika Kosteczko-Grajek (biogram i obraz „Pejzaż przestrzeni I”).

Bibliografia:
„Jan Dobkowski. Poza nieskończoność. Malarstwo”, red. Hanna Maciejewska-Marcinkowska, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń 2004.
„Jan Dobkowski”, red. Marika Kuźmicz, Warszawa 2020.
Rozmowa Mariusza Szczygła z Janem Dobkowskim dla DESA Unicum, [online], [dostępny: https://www.youtube.com/watch?v=a_BPNVO76o8], [dostęp: 22.07.2025].

English

Jan Dobkowski – Pejzaż przestrzeni I [Landscape of Space I], 1983 

The painting Pejzaż przestrzeni by Jan Dobkowski dates from 1983 and measures 120 by 160 cm. It was created as part of a series under the same title in which the use of line as a form of expression is characteristic, while the dark palette in subsequent works gradually brightens, giving way to navy blue and green.

Born in 1942, Jan Dobkowski, known by the pseudonym “Dobson”, is a painter, draughtsman, performance artist and creator of spatial arrangements. He co-founded the Neo-Neo-Neo group. The name suggested that nothing in art is ever completely new and original. In 1968 his works were shown at the Polish Contemporary Painting exhibition in Paris, and in the same year the Guggenheim Museum in New York purchased his painting Podwójna dziewczyna [Double Girl] for its collection. It initiated a cycle of red-and-green compositions by the artist.

Dobkowski then began to gradually cool his colour palette in order to paint using white and black. The events associated with martial law deepened this tendency. He used patriotic motifs and religious symbols and gave his works meaningful titles. In the 1990s, Dobkowski – known as a painter and draughtsman – fascinated by a new medium, created a cycle of a dozen or so computer graphics based on his paintings.

Dobkowski has received many awards for his work. The artist’s works are in the collections of museums and galleries in Łódź, Warsaw, Wrocław, Poznań and Bydgoszcz, among others, as well as the R. Guggenheim Museum in New York and many Polish and international private collections. 

Deutsch

Jan Dobkowski – „Pejzaż przestrzeni I“ (Landschaft des Raums I), 1983 

Das Bild „Pejzaż przestrzeni” (Landschaft des Raums) von Jan Dobkowski stammt aus dem Jahr 1983 und ist 120 x 160 cm groß.  Das Werk entstand im Rahmen einer gleichnamigen Serie, für die die Verwendung von Linien als Ausdrucksform charakteristisch ist und in der sich die dunkle Farbgebung in den nachfolgenden Werken allmählich zu Marineblau und Grün belebt.

Jan Dobkowski, bekannt unter dem Künstlernamen „Dobson”, wurde 1942 geboren. Er ist Maler, Zeichner, Performer, Raumgestalter und Mitbegründer der Gruppe „Neo-Neo-Neo”. Die Bezeichnung deutete darauf hin, dass in der Kunst nichts wirklich neu und originell ist. Im Jahr 1968 wurden seine Werke in der Ausstellung „Polnische zeitgenössische Malerei” in Paris gezeigt, und im selben Jahr erwarb das Guggenheim Museum in New York das Gemälde „Podwójna dziewczyna“ (Doppeltes Mädchen) für seine Sammlung. Damit begann er eine Reihe rot-grüner Kompositionen.

Später begann Dobkowski, seine Farbpalette allmählich zu kühlen, um mit Weiß und Schwarz zu malen. Die Ereignisse im Zusammenhang mit dem Kriegsrecht haben diese Tendenz noch verstärkt. Dabei verwendete er patriotische Motive und religiöse Symbole und gab seinen Werken bedeutungsvolle Titel. In den 1990er Jahren schuf Dobkowski, bekannt als Maler und Zeichner, fasziniert von dem neuen Medium, eine Serie von mehreren Computergrafiken, die auf seinen Gemälden basierten.

Dobkowski hat für sein Schaffen zahlreiche Auszeichnungen erhalten. Die Kunstwerke des Künstlers befinden sich unter anderem in den Sammlungen von Museen und Galerien in Łódź, Warschau, Wrocław, Posen, Bydgoszcz sowie im Guggenheim Museum in New York und in zahlreichen privaten Sammlungen in Polen und im Ausland. 

Danuta Waberska (1943, Bohotnica), malarka. Studiowała w PWSSP w Poznaniu (obecnie Uniwersytet Artystyczny) w Pracowni Malarstwa prof. Eustachego Wasilkowskiego oraz Pracowni Grafiki Warsztatowej prof. Andrzeja Pietscha, gdzie w 1969 roku obroniła dyplom. Autorka obrazów o tematyce świeckiej i sakralnej. Jej twórczość wyrasta z tradycji symbolizmu i ekspresjonizmu. Wczesne prace D. Waberskiej należą do nurtu nowej figuracji. Artystka tworzyła wówczas kompozycje poruszające kwestie egzystencjalne, snując rozważania na temat przemijania i osamotnienia człowieka we współczesnym świecie.

W obrazach często stosowała motyw odbicia w szybie lub lustrze, ukazując w ten sposób osamotnienie jednostki umiejscowionej w niedookreślonym miejscu i czasie (W oknie II, 1972–1976). Unieruchomienie rzeczywistości intensyfikowało przeżycia wewnętrzne, odzwierciedlając uczucie tęsknoty za prawdą, miłością i wzajemnym porozumieniem. W cyklu Podróże, będącym metaforą życia i przemijania, malowała ludzi w tramwajach, uchwyconych w przelotnych relacjach. Bohater obrazów D. Waberskiej był odizolowany, samotny i wyalienowany, pogrążony w melancholii i zadumie.

Równie pesymistyczną wizję artystka stworzyła w cyklu Miasto, w którym opustoszałe przestrzenie miejskie oddawały niepokoje i tęsknoty człowieka związane z dramatem odosobnienia. Oszczędne i syntetyczne w formie kompozycje zbliżały się do granic malarskiej abstrakcji, stając się syntetycznym zapisem ludzkiej kondycji moralnej (Jezioro w Łagowie, 1983). Po 1985 roku artystka poświęciła się „służbie Kościołowi”, malując obrazy religijne ukazujące m.in. sceny biblijne, świętych i błogosławionych (Portret błogosławionego ks. Michała Sopoćki, 2008).

Jej prace odznaczają się klasycznym warsztatem malarskim oraz dbałością o strukturę i kompozycję świata przedstawionego. Operując bogatą paletą barw, artystka tworzy wysublimowane kompozycje oddające indywidualne nastroje – od ciemnych, pełnych ekspresji, po jasne i subtelne, o melancholijnym zabarwieniu. Szczególne znaczenie w twórczości D. Waberskiej odgrywa światło, które nadaje jej pracom wymiar transcendencji i niesie przesłanie teologiczne.

Prace D. Waberskiej prezentowane były na wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą, m.in. na Ogólnopolskiej Wystawie Malarstwa Portret Człowieka w Warszawie (1971) oraz Kunst der Gegenwart aus Polen w Stadtmuseum Simeonstift w Trewirze (1979). Artystka otrzymała Złoty Medal na XI Ogólnopolskiej Wystawie Malarstwa Bielska Jesień w Bielsku-Białej (1973), Wyróżnienie Specjalne na XIX Festival International de la Peinture w Cagnes-sur-Mer (1987), I nagrodę w VII Ogólnopolskim Konkursie Malarstwa im. Jana Spychalskiego w Poznaniu (1979) oraz Nagrodę Pierścień Mędrców Betlejemskich za obraz Miłosierdzie Boże (2003). Uhonorowano ją Brązowym Medalem za Zasługi dla Kultury Chrześcijańskiej (2011). Prace artystki znajdują się m.in. w Muzeach Narodowych w Poznaniu, Warszawie i Szczecinie, Muzeum Okręgowym im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, muzeach okręgowych w Koszalinie, Rzeszowie i Toruniu oraz w kolekcjach prywatnych.

Świat materialny oraz towarzyszący mu ładunek emocjonalny nieustannie inspirował D. Waberską. W pracy Pieśń o nocy artystka ukazała postać mężczyzny w szklanej kabinie, przed którym roztacza się fantazmatyczny pejzaż – mroczny, pełen ekspresji, a zarazem niezwykle fascynujący. Przywołując zapamiętane wcześniej sytuacje, stworzyła świat pełen subiektywnych przeżyć i doświadczeń, w którym scalone przestrzenie zewnętrzna i wewnętrzna tworzą wizję na granicy jawy i snu.

Opracowanie: Monika Leśniak-Skocka

Bibliografia:
Malarstwo Danuty Waberskiej, katalog wystawy, Galeria Kordegarda, Warszawa 1976.
Muszyński Jan, Danuta Waberska, Zielona Góra 1984.
Rogozińska Renata, Danuta Waberska – studium, http://sacrumetdecorum.pl/bez-kategorii/szukajac-oblicza-droga-danuty-waberskiej-do-tworczosci-sakralnej/ (dostęp: 26.06.2021).

English

Danuta Waberska – Pieśń o nocy [Song of the Night]

The painting Pieśń o nocy by Danuta Waberska measures 170 by 120 cm. The artist depicted a male figure in a glass cabin, before whom a phantasmagorical landscape unfolds – dark, full of expression and at the same time extremely fascinating.

Born in 1943, Danuta Waberska is a painter and author of secular and sacred paintings. Her work grows out of the traditions of symbolism and expressionism. In her paintings, she often used the motif of a reflection in a windowpane or mirror, thus showing the isolation of the individual, situated in an undefined place and time. The protagonist of Waberska’s paintings was isolated, lonely and alienated, and seemed to be immersed in melancholy and contemplation.

After 1985 the artist dedicated herself to “serving the Church”, creating religious paintings depicting biblical scenes, saints and blesseds, among others. Her works are characterised by a classical painting technique and attention to the structure and composition of the depicted world.

Waberska’s works have been presented at solo and group exhibitions in Poland and abroad. She has received many awards for her work. The artist’s works are in museums in Poznań, Warsaw, Szczecin, Bydgoszcz, Koszalin, Rzeszów and Toruń, among others, as well as in private collections.

You can find out more about this work and the artist at filharmonia.bydgoszcz.pl 

Deutsch

Danuta Waberska – „Pieśń o nocy“ (Lied über die Nacht) 

Das Gemälde „Pieśń o nocy” (Lied der Nacht) von Danuta Waberska ist 170 x 120 cm groß. Die Künstlerin stellte die Figur eines Mannes in einer Glaskabine dar, vor der sich eine phantasmagorische Landschaft erstreckt – düster, ausdrucksstark und zugleich äußerst faszinierend.

Danuta Waberska ist eine Malerin, die Bilder mit weltlichen und sakralen Motiven schafft. Sie wurde 1943 geboren. Ihre Werke sind in der Tradition des Symbolismus und Expressionismus verwurzelt. In ihren Bildern verwendete sie häufig das Motiv der Reflexion in Glas oder Spiegeln, um die Einsamkeit des Individuums an einem unbestimmten Ort und zu einer unbestimmten Zeit darzustellen. Die Figur in Waberskas Gemälden war isoliert, einsam und entfremdet, sie schien in Melancholie und Nachdenklichkeit versunken zu sein.

Nach 1985 widmete sich die Künstlerin dem „Dienst an der Kirche”, indem sie religiöse Bilder malte, die unter anderem biblische Szenen, Heilige und Selige darstellten. Ihre Kunstwerke zeichnen sich durch klassische Maltechnik und Sorgfalt in Bezug auf Struktur und Komposition der dargestellten Welt aus.

Die Werke von Waberska wurden in Einzel- und Gemeinschaftsausstellungen im In- und Ausland präsentiert. Sie hat für ihr Schaffen zahlreiche Auszeichnungen erhalten. Die Werke der Künstlerin befinden sich unter anderem in Museen in Posen, Warschau, Stettin, Bydgoszcz, Koszalin, Rzeszów und Toruń sowie in Privatsammlungen.